મૂંગાંમંતર બીડ, સાવજે ગરદન ઝાલ્યાં.માથે ચોખ્ખું આભ, આભમાં સમળી તરતી;
‘કોણ છે ત્યાં અલ્યા?’મેરામણે ગરનાળા ઉપરથી અવાજ સાંભળ્યો અને વીજળીની ઝડપે ઉઠ્યો, ગરદન ફેરવી.
આંખ વીંચી એક, ગરદન તોળીઆમ બોલ્યા ગરુડ:
બધું મનમાં દબાવીને તમે બેસી ગયા કે શું!ફરી ગરદન ઝુકાવીને તમે બેસી ગયા કે શું!
ધગધગતા સૂરજની છાતી પર પગ મૂકી, ધારાવીની કચરાપટ્ટીમાં –ગરદન પર ગુણપાટ ઊંચકી, લોખંડનો ભંગાર અને કાચના ટુકડા
ભરાવદાર પંજાની તરાપઅડધી મારી અડઘી બકરીની ગરદન ફરતે...
ડોકી, ગળચી, બોચી
આબરૂ જવી, મૂડી નીચી થઈ જવી, ખોટ આવવી, ભાગવું નુકસાન પહોંચવું, પડતી દશા આવવી, કમજોર થવું, દેવાળું કાઢવું, મરણપછાડ થવી
અભિમાની; ઉદ્ધત.
ગળે બાંધવાનો પટો; `કૉલર`.
જીવ લેવો, મારી નાખવું, ડોકું ઉડાડવું, ઘણું જ નુકસાન કરવું, જીવતું મારવું, પાયમાલ કરવું
(મરી જતાં) પાછી ટટાર ન થાય તેમ ખભા ઉપર મૂકી દેવી
અત્યંત મગરૂર અને ધિક્કારને પાત્ર
ડોક મજબૂત કરવાનો દંડનો એક પ્રકાર. શરીરને હાથ અને પગના ફણા ઉપર કમાન પેઠે વાળી ગરદન અંદરના ભાગમાં પગ તરફ ખેંચી એમ ને એમ બે હાથ વચ્ચેથી ગરદન જેટલી બને તેટલી સીધી બહાર કાઢી શરીરને ખભા ઉપર લઈ જવું અને પાછું મૂળ સ્થિતિમાં આવવું તે આ જાતનો દંડ કહેવાય છે.
સિતમગર! લે ધરી ગરદન – નિરાશા એ જ છે આશા!
સાધો, ભરવૈશાખે તાપેસંત કેવડાની કરવતથી ગરદન નમણી કાપે
ફરું છું હું તો દુનિયામાં સદા ગરદન ઝુકાવીને,મને એ પણ ખબર ક્યાં છે કે કોની પાસ છૂરી છે.
પાંચ પચીસને પલમાં પકડું, લેવું દો દન સે લટકું,મન મોજલને ગરદન મારું, લઈ પથર પર પટકું... વા જી મેં૦
લાલિયે હળવા પગલે દેખા દીધી. ઊંહકારા ભરતા ગોકળ તરફ દયામણી નજર નાખી, ગરદન આઘીપાછી કરી હવા સૂંઘવા લાગ્યો.(‘ગુજરાતી દલિત વાર્તા’માંથી)
હાર ફરી બુતની ગરદન પર પહોંચી ગચો.ઝીણી આંખે જોઉં છું.
ઝુકાવી છે ગરદન બધી ડાળીઓએ,ફુલોનીય નીચી નજર થૈ ગઈ છે.
“ગરદન કે નાક?” એવું પૂછ્યું એને કોઈએ,એણે હસીને નાક કપાવ્યું, ખરું થયું!
પળભર થમ્ભે! સૂંઘે!જે કૈં બચી ગયું હો અહીંયાં એને એક હિલોળે જાડી ગરદન
મસ્તાન કાઢી મરી, વિના દીલબર તમામ રાત,રગડ્યાં કર્યું ગરદન ઉપર ખંજર તમામ રાત.
ખૂન નીચોવી અહીં છે જાપ જપવો ઈશ્કનો;ગરદન કપાવી શીર્ષની માળા બનાવો તો ભલે.
ગમોના જામ પી હરદમ ધરી માશૂક! તને ગરદન;ન ખંજરથી કર્યા ટુકડા! ન જામેઈશ્ક પાયો વા!
કપાવી શી રીતે ગરદન વહે ના ખૂન પણ, કિસ્મત? કહીં.ઉઠાવી અસ્તિથી દિલને લગાડ્યું નાસ્તિમાં કિસ્મત!
હોશકોશ જેના જાય હાકોટે, ધન ધન પૂર્વજ તેના રે. –હિન્દી જન.મિયાં કહે મને કોમી હક દ્યો, દેશને મારું ગરદન રે
ઈશ્વર સ્મરણ માટેની એક નાની માળા. જે 108 મણકાની હોતી નથી.
રેખ્તા
હિન્દવી
સૂફીનામા
રાજસ્થાની
