મરીઝ
Mariz
સુંદર જીવનની યોજના આવી છે ધ્યાનમાં,
આવી જજો ન આપ ફરી દરમિયાનમાં.
પૂરી તું કર નમાઝ અગર હોય ભાનમાં,
ઓ શેખ! મસ્ત થઈ ગયો હું તો અઝાનમાં.
બસ એટલી કમી છે કોઈ મહેરબાનમાં
હો લાખ પ્રેમ તોય રહે છે સ્વમાનમાં.
એને જીવન સમજ ન બુઢાપામાં કે ખુદા!
જેણે વિતાવી હોય જવાની ગુમાનમાં.
કોઈ સહાય દેશે એ શ્રદ્ધા નથી મને,
શંકાનું હો ભલું કે રહું છું સ્વમાનમાં.
સંભાળ દાનવીર કે પાછળથી થાય છે,
પસ્તાવો કંઈક વાર અપાયેલા દાનમાં.
એને છુપાવીએ તો કથા દિલપઝીર હો,
એવાય છે પ્રસંગ જીવન દાસ્તાનમાં.
એમાંથી જો ઊખેડે તો આભાર, ઓ હરીફ,
સંતોષ ખુદ મનેય નથી મારા સ્થાનમાં.
કુદરતનું રમ્ય મૌન ઘડીભર મને મળે,
કરવી છે કંઈક વાત તમારી ઝબાનમાં.
ઓ દિલના દર્દ, જોઈએ એવી વિચિત્રતા,
ખુદ એમનાથી ભૂલ હો જેના નિદાનમાં.
ઉપરથી જો જુઓ તો હું રઝળું છું ચોતરફ,
જાણે છે કોણ! હું છું હજી મારા સ્થાનમાં.
મારા પ્રણયનો કિસ્સો નહીં આપને કહું,
ડર છે મને કે આપ રહો કોના ધ્યાનમાં.
એનો હિસાબ થાશે ક્યામતના દિવસે,
ચાલે છે એવું ખાતું સુરાની દુકાનમાં.
ઇજ્જત એ શું કે જેનો સ્થિતિ પર મદાર હો,
દુનિયાથી પર બને તે રહે છે સ્વમાનમાં.
આગળ જતાં એ ખૂનનાં આંસુ બની ગયાં,
એ ખૂન જે રહી ન શક્યું ખાનદાનમાં.
તોફાન ક્યાં જગતના અને ક્યાં અમે ‘મરીઝ’,
દરિયાનું જોર ખાલી થયું છે સુકાનમાં.
હો ગુર્જરીની ઓથ કે ઉર્દૂની ઓ ‘મરીઝ',
ગઝલો ફક્ત લખાય છે દિલની ઝબાનમાં.
sundar jiwanni yojna aawi chhe dhyanman,
awi jajo na aap phari daramiyanman
puri tun kar namajh agar hoy bhanman,
o shekh! mast thai gayo hun to ajhanman
bas etli kami chhe koi maherbanman
ho lakh prem toy rahe chhe swmanman
ene jiwan samaj na buDhapaman ke khuda!
jene witawi hoy jawani gumanman
koi sahay deshe e shraddha nathi mane,
shankanun ho bhalun ke rahun chhun swmanman
sambhal danawir ke pachhalthi thay chhe,
pastawo kanik war apayela danman
ene chhupawiye to katha dilapjhir ho,
eway chhe prsang jiwan dastanman
emanthi jo ukheDe to abhar, o hariph,
santosh khud maney nathi mara sthanman
kudaratanun ramya maun ghaDibhar mane male,
karwi chhe kanik wat tamari jhabanman
o dilna dard, joie ewi wichitrata,
khud emnathi bhool ho jena nidanman
uparthi jo juo to hun rajhalun chhun chotraph,
jane chhe kon! hun chhun haji mara sthanman
mara pranayno kisso nahin aapne kahun,
Dar chhe mane ke aap raho kona dhyanman
eno hisab thashe kyamatna diwse,
chale chhe ewun khatun surani dukanman
ijjat e shun ke jeno sthiti par madar ho,
duniyathi par bane te rahe chhe swmanman
agal jatan e khunnan aansu bani gayan,
e khoon je rahi na shakyun khandanman
tophan kyan jagatna ane kyan ame ‘marijh’,
dariyanun jor khali thayun chhe sukanman
ho gurjrini oth ke urduni o ‘marijh,
gajhlo phakt lakhay chhe dilni jhabanman
sundar jiwanni yojna aawi chhe dhyanman,
awi jajo na aap phari daramiyanman
puri tun kar namajh agar hoy bhanman,
o shekh! mast thai gayo hun to ajhanman
bas etli kami chhe koi maherbanman
ho lakh prem toy rahe chhe swmanman
ene jiwan samaj na buDhapaman ke khuda!
jene witawi hoy jawani gumanman
koi sahay deshe e shraddha nathi mane,
shankanun ho bhalun ke rahun chhun swmanman
sambhal danawir ke pachhalthi thay chhe,
pastawo kanik war apayela danman
ene chhupawiye to katha dilapjhir ho,
eway chhe prsang jiwan dastanman
emanthi jo ukheDe to abhar, o hariph,
santosh khud maney nathi mara sthanman
kudaratanun ramya maun ghaDibhar mane male,
karwi chhe kanik wat tamari jhabanman
o dilna dard, joie ewi wichitrata,
khud emnathi bhool ho jena nidanman
uparthi jo juo to hun rajhalun chhun chotraph,
jane chhe kon! hun chhun haji mara sthanman
mara pranayno kisso nahin aapne kahun,
Dar chhe mane ke aap raho kona dhyanman
eno hisab thashe kyamatna diwse,
chale chhe ewun khatun surani dukanman
ijjat e shun ke jeno sthiti par madar ho,
duniyathi par bane te rahe chhe swmanman
agal jatan e khunnan aansu bani gayan,
e khoon je rahi na shakyun khandanman
tophan kyan jagatna ane kyan ame ‘marijh’,
dariyanun jor khali thayun chhe sukanman
ho gurjrini oth ke urduni o ‘marijh,
gajhlo phakt lakhay chhe dilni jhabanman
સ્રોત
- પુસ્તક : સમગ્ર મરીઝ (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 32)
- સંપાદક : રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’
- પ્રકાશક : નવભારત સાહિત્ય મંદિર
- વર્ષ : 2009
