પદ

પદ એ ઊર્મિપ્રધાન, ગેય અને લઘુકદ ધરાવતો કાવ્યપ્રકાર છે. આપણા જાણીતા મધ્યકાલીન કવિઓ નરસિંહ, મીરાં, ધીરો, ભોજો, દયારામ વગેરેએ જે લઘુકદના કાવ્યો લખ્યાં એ પદના નામે ઓળખાય છે. પ્રાચીન સમયથી વિવિધ રાગ, ઢાળ, તાલ પ્રયોજીને લખાયેલા અને વિવિધ વિષયોને નિરૂપતા પદો મળે છે. મધ્યકાલીન ગુજરાતી ભક્તિમાર્ગી અને જ્ઞાનમાર્ગી કવિઓનું કાવ્યસર્જન મુખ્યત્વે પદસ્વરૂપમાં થયેલું જોવા મળે છે. પદ એક વ્યાપક સ્વરૂપ છે. જુદા જુદા ભાવો વ્યક્ત કરતાં પદો જુદા જુદા નામે ઓળખાયાં છે. જેમ કે નરસિંહનાં પ્રભાતિયાં, ધીરાની કાફી, ભોજાનાં ચાબખા, દયારામની ગરબી વગેરે પદના જ પ્રભેદો છે. જે પદોમાં ઈશ્વરભક્તિનો ભાવ કેન્દ્રમાં હોય એવાં પદો 'ભજન' નામે ઓળખાય છે.

.....વધુ વાંચો

અક્કલદાસ સાહેબ

રવિ-ભાણ પરંપરાના સંતકવિ.

2 પદ

1780 - 1882
હીરવાણી

અખઈદાસ

મધ્યકાળના મહત્ત્વપૂર્ણ સંતકવિ

5 પદ

1762ના અરસામાં -

અખો

મધ્યકાળના જ્ઞાનમાર્ગી કવિ

13 પદ

17મી સદી પૂર્વાર્ધ -
અમદાવાદ

અજાન બીબી

ઈસ્માઈલી નિઝારી પીર પરંપરાના સંત કવયિત્રી

1 પદ

17મી સદી - 17મી સદી

અરજણદાસ

રવિ-ભાણ પરંપરાના સંતકવિ.

1 પદ

1800 - 1900
જામકંડોરણા

અર્જુન ભગત

નિર્ગુણમાર્ગી સંતકવિ

3 પદ

1856 - 1912
ગડખોલ

અવિનાશાનંદ

સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયના સંતકવિ

1 પદ

આનંદઘન

જૈન સંપ્રદાયના સાધુકવિ.

1 પદ

17મી સદી -

આનંદરામ સાહેબ

રવિભાણ સંપ્રદાયના સંતકવિ.

2 પદ

19મી સદી - 19મી સદી

ઈસ્હાક 'સરમસ્ત'

ગૂજરી હિન્દીના સૂફી સંતકવિ

1 પદ

કુબેર

1 પદ

1844 આસપાસ -

કલ્યાણદાસ

ડાકોરના સાધુ. ઈ.૧૮૨૭માં હયાત. ‘કલ્યાણ’ અને ‘દાસ કલ્યાણ’ની નામછાપ ધરાવતાં ભક્તિબોધનાં કેટલાંક મુદ્રિત-અમુદ્રિત પદોનું કર્તૃત્વ આ કવિનું માનવામાં આવ્યું છે પણ બધા સંદર્ભો આવી એકસરખી ઓળખ આપતા નથી. ૧ પદ પરત્વે, એના કવિએ “છંદ ભાસ્કર પિંગળ વગેરે વ્રજ ભાષામાં ઘણી કવિતા” કરી હોવાની નોંધ પણ થયેલી છે.

1 પદ