ઝવેરચંદ મેઘાણી
Jhaverchand Meghani
[રાસનો ઢાળ]
સખી! કારતકે કવિતાની ઝડીઓ રે,
જાણે ખખડે ફૂટેલી બંગડીઓ રે,
કવિની પત્ની ફેંકી દેતી ખડીયો;
રઘુપતિ રામ રુદેમાં રે’જો રે.
સખી! માગશરે મોંઘા છે કાગળ રે,
પૈસા ન મળે પ્રકાશક આગળ રે,
તોયે ચલવ્યું છે ધાડેધાકડ. - રઘુપતિ રામ.
સખી! પોષે પસ્તીને તોલે રે,
મારાં પુસ્તકના ભાવ બોલે રે,
બુકસેલરો કાળજાં ઠોલે. - રઘુપતિ રામ.
સખી! માથે પોતા કેરાં પડઘમ રે,
ગજવીશું માસિક કાઢી ધમધમ રે,
જાણું જાહેરખબરોના મર્મ. - રઘુપતિ રામ.
સખી! ફાગણે ફાવટ ના’વી રે,
રૂપાન્તર કે ભાષાન્તરની ચાવી રે
તરજુમાની મોસમ આવી. - રઘુપતિ રામ.
સખી! ચૈતરે ચિત્ર કઢાવો રે,
જેની તેની કને દોડ્યા જાઓ રે,
ભલે એની એ તાણે રેખાઓ. - રઘુપતિ રામ.
સખી! દવ બળે વૈશાખી રે,
પાઠ્યપુસ્તકની રત પાકી રે,
યુનિવર્સિટી કૈંકની કાકી. - રઘુપતિ રામ.
સખી! જેઠે જનાબ બુખારી રે!
દેશો રેડિયો ઉપર વારી રે,
અર્થઘન છે કવિતાઓ મારી. - રઘુપતિ રામ.
સખી! આષાઢમાં અનુવાદો રે,
મૂવા શરદબાબુ, નથી વાંધો રે,
ભાષા-ભાવની ખીચડી રાંધો. - રઘુપતિ રામ.
સખી! શ્રાવણે બાળસાહિત્યે રે,
બાંડી બોબડી ભાષાની ભીંત્યે રે,
ફેંકો લોંદા ફાવે તેવી રીત્યે. - રઘુપતિ રામ.
સખી! ભાદરવે ભય ટળિયા રે,
એઠાજૂઠા અહીંતહીંથી મળિયા રે,
સોશ્યાલિસ્ટ સાહિત્યના ઠળિયા. - રઘુપતિ રામ.
સખી! આસોનાં લક્ષણ કાળાં રે,
આંટા ખાય ઉઘરાણીઓવાળા રે,
કાઢો એક નવી ગ્રંથમાળા. - રઘુપતિ રામ.
[rasno Dhaal]
sakhi! karatke kawitani jhaDio re,
jane khakhDe phuteli bangDio re,
kawini patni phenki deti khaDiyo;
raghupati ram rudeman re’jo re
sakhi! magashre mongha chhe kagal re,
paisa na male prakashak aagal re,
toye chalawyun chhe dhaDedhakaD raghupati ram
sakhi! poshe pastine tole re,
maran pustakna bhaw bole re,
bukselro kaljan thole raghupati ram
sakhi! mathe pota keran paDgham re,
gajwishun masik kaDhi dhamdham re,
janun jaherakhabrona marm raghupati ram
sakhi! phagne phawat na’wi re,
rupantar ke bhashantarni chawi re
tarajumani mosam aawi raghupati ram
sakhi! chaitre chitr kaDhawo re,
jeni teni kane doDya jao re,
bhale eni e tane rekhao raghupati ram
sakhi! daw bale waishakhi re,
pathypustakni rat paki re,
yuniwarsiti kainkni kaki raghupati ram
sakhi! jethe janab bukhari re!
desho reDiyo upar wari re,
arthghan chhe kawitao mari raghupati ram
sakhi! ashaDhman anuwado re,
muwa sharadbabu, nathi wandho re,
bhasha bhawni khichDi randho raghupati ram
sakhi! shrawne balsahitye re,
banDi bobDi bhashani bhintye re,
phenko londa phawe tewi ritye raghupati ram
sakhi! bhadarwe bhay taliya re,
ethajutha ahinthinthi maliya re,
soshyalist sahityna thaliya raghupati ram
sakhi! asonan lakshan kalan re,
anta khay ughraniowala re,
kaDho ek nawi granthmala raghupati ram
(1939)
[rasno Dhaal]
sakhi! karatke kawitani jhaDio re,
jane khakhDe phuteli bangDio re,
kawini patni phenki deti khaDiyo;
raghupati ram rudeman re’jo re
sakhi! magashre mongha chhe kagal re,
paisa na male prakashak aagal re,
toye chalawyun chhe dhaDedhakaD raghupati ram
sakhi! poshe pastine tole re,
maran pustakna bhaw bole re,
bukselro kaljan thole raghupati ram
sakhi! mathe pota keran paDgham re,
gajwishun masik kaDhi dhamdham re,
janun jaherakhabrona marm raghupati ram
sakhi! phagne phawat na’wi re,
rupantar ke bhashantarni chawi re
tarajumani mosam aawi raghupati ram
sakhi! chaitre chitr kaDhawo re,
jeni teni kane doDya jao re,
bhale eni e tane rekhao raghupati ram
sakhi! daw bale waishakhi re,
pathypustakni rat paki re,
yuniwarsiti kainkni kaki raghupati ram
sakhi! jethe janab bukhari re!
desho reDiyo upar wari re,
arthghan chhe kawitao mari raghupati ram
sakhi! ashaDhman anuwado re,
muwa sharadbabu, nathi wandho re,
bhasha bhawni khichDi randho raghupati ram
sakhi! shrawne balsahitye re,
banDi bobDi bhashani bhintye re,
phenko londa phawe tewi ritye raghupati ram
sakhi! bhadarwe bhay taliya re,
ethajutha ahinthinthi maliya re,
soshyalist sahityna thaliya raghupati ram
sakhi! asonan lakshan kalan re,
anta khay ughraniowala re,
kaDho ek nawi granthmala raghupati ram
(1939)
સ્રોત
- પુસ્તક : સોના નાવડી (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 309)
- સંપાદક : જયંત મેઘાણી
- પ્રકાશક : ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી
- વર્ષ : 1997
