પોતાના આઠમા માળના ફ્લૅટની બાલ્કનીમાંથી પ્રવીણે ત્રીજી વાર નીચે જોયું - હા, ત્રીજી વાર.

આજે પ્રવીણે પાર્ટી રાખી છે, રાતે બધાં આવવાનાં છે. પાર્ટીનું કારણ કશું નહીં - કારણ વગરની પાર્ટી. સવારથી રમા પાર્ટીની તૈયારીમાં ગૂંચવાઈ છે. પ્રવીણ પણ નાનીમોટી સાફસૂફીમાં પડ્યો છે, જોકે સાફસૂફી દરમ્યાન વારે વારે હોલમાંથી બેડમાં થઈ બાલ્કનીમાં જાય છે, ઊભો રહી જરી નીચે ડોકિયું કરી લે છે.

અત્યાર સુધીમાં એણે એવું ત્રણ વાર તો કર્યું છે.

એટલે ઊંચેથી નીચે જોવાની એને કે રમાને આદત નથી - કેમકે બંને પાસે એવો સમય નથી.

પાર્ટી ન રાખી હોત તો થોડું જુદું પણ બનત : હમણાં થોડા દિવસ પર ખરીદેલા પીસીમાં, પર્સનલ કમ્પ્યુટરમાં, રમા ખોવાઈ જાત - એને એમાં બહુ જ રસ પડી રહ્યો છે. પોતાના સૅકન્ડ સૅટર-ડેઝને સન્ડેઝ એ એ રીતે વાપરે છે. લગ્ન પછી પ્રવીણે પણ એક નવો જ હૉબી ડેવલપ કર્યો છે : સવાર-સવારથી જ નીકળી પડ્યો હોત સી-શોર પર. બીચ પર ક્યાંય સ્કૂટર પાર્ક કરે ને પછી સાગરને કિનારે કિનારે ચાલવા માંડે - દૂર સુધી ચાલ્યા કરે, કોઈ વાર જૉગિન્ગ જેવું ધીમું દોડે પણ ખરો. પણ મોટે ભાગે ચાલતો રહે - હાથ એના ત્યારે ઘણો બધો વખત પૅન્ટના ખિસ્સામાં હોય, કંટાળતાં ક્યારેક માથા પાછળ લઈ જાય - દસેય આંગળાંની ગ્રિપના ઝૂલામાં ઝિલાયેલું મસ્તક કોઈ વાર પ્રવીણને ફૂટબોલ જેવું ફિલ થાય, તો ક્યારેક મોટા સૂરજમુખી જેવું... નજર ત્યારે ભૂરા આકાશનાં સફેદ વાદળાંના ગોટેગોટમાં ઘોંચાતી રહે. પગલાં ભરાય મોટે ભાગે ભીની પોચી રેતીમાં, તો ક્યારેક સાગરે પટ પર મોકલેલાં પાણીની ફીણ-પરપોટાભરી ઝૂલ પર. પ્રવીણને ખબર હોય રેતીમાં પોતાનાં પગલાંની છાપો ખાસ્સી ઊંડી ઊઠે છે - જોકે દરિયાનાં પાણી સતત એને ભરી-ડૂબવીને ભૂંસી પણ નાખે છે. ઘણી વાર પ્રવીણ દૂર દૂરના અન્તરાલોમાં ય પહોંચી જાય છે.

પ્રવીણ નીચે ડોકિયું કરે એટલે એને એવું થાય જાણે પોતે કોઈને શોધે છે, નીચેથી પ્રવીણને કોઈ જુએ તો જોનારને એવું થાય જાણે પ્રવીણ તેને ઉપર બોલાવે છે : એમ તો થવાનું જ - આટલે ઊંચે રહીએ એટલે -! પ્રવીણને થાય છે...

પછી બાલ્કનીમાંથી બેડમાં થઈ પ્રવીણ હૉલમાં આવે છે. પોતે બાલ્કનીમાં છેલ્લે એટલે કે ત્રીજી વેળાએ - કેવી પદ્ધતિએ ગયેલો તે એને સૂઝેલું નહીં - પણ પહેલી વાર એને થયેલું એ કશા હરણના બચ્ચાની જેમ ગયેલો : ધીમું દોડતો, પણ ક્યાંક અચાનક અટકી પડતો . જોકે યાદ આવતાં, પાછો ધીમું દોડવાની, ઉતાવળ કરતો. બીજી વાર એ કશા નર-કબૂતરની જેમ ગયેલો, એને લાગેલું પોતે મસ્તકને કબૂતરની જેમ ગર્વીલું રાખીને, ઠેકતો-ઠેકતો, પણ વચમાં આજુમાં તો જરા બાજુમાં, જોતો-જોતો ગયેલો.

બહુ વિચાર્યું તો ય પ્રવીણને સૂઝ્યું નહીં કે પોતે ત્રીજી વાર ગયો તે કોની જેમ ગયેલો. એટલે પ્રવીણે નક્કી કર્યું : બાલ્કનીમાં પોતે ચૉથી વાર જશે જ નહીં.

રાતે સુરેશ-નીતા આવશે, નરેન્દ્ર આવશે મેઘના જોડે, મોહિત-પરમિન્દરે ય આવશે, નિનાદ-બકુલા આવશે, શ્યામલ, ગૌરાંગ, કપૂર-કપલ - બધાં. પણ મહેશ આવશે? મહેશ-શોભા -? બેબી મીતાને લઈ -? પ્રવીણને થાય છે મહેશ નહીં જ આવે, ને તેથી શોભા-મીતા પણ... નહીં જ આવી શકે. હા પાડી છે મહેશે, પણ ના જેવી. વર્ષો વીતી ગયાં તે, પછી ઘરે આવવું ભારે પડશે, ખાસ તો મહેશને, કદાચ શોભાને પણ. બેબી મીતાને નિરાંતે મળવાની તક -? ચાલી જશે કદાચ. - કદાચ - એટલા માટે કે હા પાડી છે, ને તેથી આવે પણ ખરાં...

મહેશ-શોભા પ્રવીણનાં જૂનાં દોસ્ત હતાં, હવે નથી - એટલે કે, દુશ્મન નહીં, પણ દોસ્ત છે એવું યે નહીં. પ્રવીણે, તે છતાં, પાર્ટીમાં એમને બોલાવ્યાં છે એ વાતે રમા લગીર ખિન્ન છે. ત્યારે તો રમા પણ નહોતી, અરે, એ પહેલાં તો મહેશ પણ ક્યાં હતો ? હતો માત્ર પ્રવીણ ને હતી માત્ર શોભા - કહો કે, હતાં બસ પ્રવીણ-શોભા.

પ્રવીણે ચોથી વાર નીચે જોયું.

પોતાના આઠમા માળના ફ્લૅટની બાલ્કનીમાંથી, નીચે ન જોવું એમ હમણાં જ નક્કી કરેલું, છતાં જોયું. પ્રવીણની નજર આ વખતે જેવી નીચે પડી, પ્રસરી, કે તરત ફોકસ થઈ : જણાયું કે ગેટ પાસે કોઈ એક માણસ છે, ને અટવાયેલો, લાગે છે કે આંટા મારે છે. પ્રવીણ એની એવી હિલચાલ જોઈ રહ્યો : મનમાં થયું એને, બાલ્કનીમાં પોતે ચોથી વાર કોની જેમ આવેલો -? જવાબ મળ્યો : કોઈની જેમ નહીં, પોતાની જેમ, પોતાની રીતે, પ્રવીણની રીતે, પદ્ધતિએ....

પણ ગેટ પાસે આ આંટા મારતો માણસ -? પ્રવીણને લાગ્યું આંટા મારતો માણસ ભૂલા પડેલા સાપની જેમ છે, તેવો, બહાવરો છે....

પછી માણસે ઊંચે પણ જોયું, જાણે એને પ્રવીણને જોવો હોય. એ પછી તો દરેક આંટે ડોક એની ઊંચે થતી'તી - જાણે એ કહેતો ન હોય કે પ્રવીણ એને ઉપર બોલાવે. નાક એનું ગેટની ગ્રીલને અડકતું, પછી તો, ઘસાતું લાગતું'તું - જાણે એને ગેટને સૂંઘવો હોય, કે દાંતથી બચકાં ભરી તોડવો હોય...

પ્રવીણે નોંધ્યું કે પેલો પોતાના બંને હાથ વતી ગેટની ગ્રીલમાં હવે પોતાનું મસ્તક ફસાવવા મથી રહ્યો છે - ફાવતો નથી જોકે. ત્યાં તો પ્રવીણે જોયું કે પેલો ગેટના સળિયા પકડી જોરથી હચમચાવવા લાગ્યો છે - કશું ન કલ્પી શકાય એવું એના બાવડાંમાં જોર જણાય છે - કોઈ પણ હિસાબે એને ઘૂસવું છે અંદર - બહુ બીધેલો લાગે છે કશાથી. કોઈ એની પાછળ પડ્યું હશે ? - જોકે અહીં ઉપર મારી સામે શેનો ડોકું કરે છે ? - મારા પર કેમ તકાય છે એની આંખો - ?....

પ્રવીણને ઝબક્યું, ક્યારેક સી-શોર પર પોતે ચાલતો હોય ત્યારે કદીક સાગર આખો જાણે એના પર ચોમેરથી ચડી બેસવા ઘૂઘવતો હોય છે - સામે, ખાતરી કરવા, જો જુએ, તો પ્રવીણને થાય, ઘૂરકે છે...

ધડામ્ ગેટ ખૂલી ગયો.

એટલે, કે ગમે તે કોઈ કારણે, પ્રવીણ લિફ્ટમાં ઝટાઝટ નીચે ગયો - બાલ્કનીમાંથી બેડમાં થઈ હૉલમાં ને પછી લિફ્ટમાં એ જાણે ઊડેલો - પણ પ્રવીણને લાગેલું લિફ્ટને આઠ માળ કાપતાં બહુ જોર પડે છે - એટલી ઘડી લિફ્ટ એને પાંજરા-જેવી લાગેલી.

પ્રવીણે જોયું તો પેલો કમ્પાઉન્ડ વટાવી ચૂકેલો ને વૉક-વૅમાં થઈ લિફ્ટ શરૂ થવાના કૉમન-પૅસૅજમાં દાખલ થઈ ચૂકેલો - તલપાપડ હતો ઉપર પહોંચવા -

એએએય! કોણ છો તમે? ગેટ આ રીતે જાતે કેમ ખોલ્યો?

પ્રવીણ માણસને છાતીએ ધક્કા મારી બહાર કાઢવા મંડ્યો'તો - સાથે, બોલવાનું એનું ચાલું હતું :

શું કામે આવ્યા છો અહીં? કોને ત્યાં? આવી રીતે કેમ? વૉચમૅઍન -!

પેલો કંઈ બોલે, કે વૉચમૅન આવી પહોંચે, એ પહેલાં, પ્રવીણને લાગ્યું વૉચમૅન તો જાણે પોતે જ છે! એવું જ ના કર્યું - ધક્કા માર્યા -! પ્રવીણ હથેળીઓ ખંખેરવા લાગ્યો.

ધક્કાથી પેલો ડઘાઈ ગયેલો, એનું મોં પડી ગયેલું. ઢીલો ને શરમિંદો. એને એવો મહાત ભાળીને પ્રવીણને થયું પોતે બહુ મોટેથી બોલ્યો છે - બુટામા જેવું, ચીડભર્યું - ધુત્કાર નર્યો. કોઈ અજાણ્યા પર આ રીતે હુમલો કરવો ઠીક નહીં - જાતે-જાતે જ પ્રવીણ છોભીલો પડી ગયો, નરમ :

ક્યાંથી આવો છો? - એણે ધીમેથી પૂછ્યું.

પણ માણસ કંઈ બોલ્યો નહીં.

પ્રવીણે જોયું કે માણસ લેઘા-ઝભ્ભામાં છે - ઝભ્ભો ઝાંખો કેસરી છે. પગમાં એના પીળી મેલી પટ્ટીની સ્લિપરો છે.... પ્રવીણે જોયું પોતે ય સ્લિપરમાં છે.... માણસના વાળ ભૂરિયા છે, મેંદી કરેલા. પણ ચોંટીને જાડી લટો બની ગયા છે. લબડતી એ લટોની ગૂંચાળી ભાત. પ્રવીણને થયું સાલો ગોબરો છે, શૅમ્પૂને તો જાણતો પણ નહીં હોય. નજરથી પેલાની લટોના વાળને મેલથી છૂટી પાડતો પ્રવીણ બોલ્યો :

તમારે મિસ્ટર જવું છે કોને ત્યાં? નંબર?

નંબર ખબર નથી -

પેલો પછી અટકી ગયો લાગ્યો, પણ પ્રવીણની આંખોમાં જોતો જરા વારમાં જ બોલ્યો :

પ્રવીણભાઈને ત્યાં.

કયા – ? હું પ્રવીણભાઈ છું.

તમે - ? ના, તમે નહીં -

પેલો પ્રવીણને જોતો રહ્યો ને બોલતો રહ્યો :

બીજા.

પ્રવીણે જોયું કે આંખો એની માંજરી છે ને નીચલા હોઠ પાસે લાળ જમા થઈ છે. જરાક વધારે લબડતો, છે એ હોઠ.

બીજા કયા ? કોણ? સરનેમ ?

ખબર નથી -!

માણસ પાછો અટકી ગયો ને પ્રવીણને તાકતો રહ્યો - પ્રવીણે જોયું એની માંજરી આંખોમાં. પણ - કશું સ્પષ્ટ પ્રતિબિમ્બ જણાયું નહીં.

કંઈ ક્હેશો? કંઈ બીજું - ?

ના - !

ક્હીને માણસ પૂંઠ ફરી ગયો, પ્રવીણને એ વાનરની હોય એવી રૂંછાળી લાગી, પણ ત્યાં તો પેલાએ ડોલતું-વાંકું ધીમું પણ ચોક્કસ એવું દડબડવું શરૂ કર્યું. પ્રવીણ એનો પીછો શરૂ પણ કરે એ પહેલાં તો માણસે મૂઠીઓ વાળીને દોડવા માંડ્યું રીતસર ગૅટ બહાર રોડ પર.... પ્રવીણ જોતો રહી ગયો, અટકેલો, કેમકે પેલાની દોડ વધારે ને વધારે ઝડપી બનતી'તી - કોઈ દોડવીર જેવી - એકવાર એણે પાછું જોયેલું ખરું.... છેલ્લે પ્રવીણે નોંધ્યું કે ક્રૉસ રોડની પેલી તરફ રખાયેલી કોઈ બ્લૅક મોટર-બાઈક કાઢી પેલાએ, ને તે પર ચડી, ધમધમાટ ભાગી ગયો શહેરની ઊભી-આડી વાંકી-ચૂકી આંટીઘૂંટીમાં....

હતાશ પ્રવીણ હથેળીઓ ખરેખર ચોળતો પાછો ફરતો'તો ત્યાં એને વૉચમૅન મળ્યો-

ભઈ કાં રખડ્યા કરો છો? જરા ધ્યાન રાખો ધ્યાન! કેવા-કેવા ઘૂસી આવે છે! કાં હતા તમે -?

ઉં તો સાએબ –

શું સાએબ-સાએબ કરો છો? ડ્યુટીમાં સમજો છો કંઈ -? કોણ હતો એ -? કોણ ?

કોણ ? – આ તમે કોઈ ઘૂહી આયલો ક્યો છો એ ?

હા -

એની તો મને કાંથી ખબર સાએબ -? - પણ ઉં જુદું ક્ઉં છું –

શું?

વાત એવી છે કે કોઈ ભાઈ તમને મળવા આયા છે - તે પડખેની આ બીજી લિફ્ટમાં થૈ એમને હમણાં જ મેકી આયો તમારા ફ્લેટ પર - તમારા જ માળે ગયલો સાએબ – બ્હેને બૅહાડ્યા છે એ ભઈને - ભઈનું આ પડ્યું ફટફટિયું -!

પ્રવીણ ભારે અચરજમાં મુકાઈ ગયો : ફટફટિયું -? જોયું કે એ પણ બ્લૅક કલરની મોટર-બાઈક જ હતી - ભાગી ગયેલા પેલાની હતી એવી જ! મળવા કોણ આવ્યું હશે? મહેશ? બની શકે છે - રાતે પાર્ટીમાં ન આવે, હમણાં મળી લે -! પઅઅણ, શોભા? મીતા ?

ઝાઝું ન સમજાતાં, પ્રવીણ બીજી લિફ્ટમાં ઝટ દાખલ થયો ને ધડાક બંધ કરી બટન દાબી પહોંચ્યો આઠમે માળ - એને આ વખતે ય લાગ્યું લિફ્ટને ઉપર જતાં જોર પડે છે.

પોતાના ફ્લેટનું મેઈન-ડોર લલાભટ ઉઘાડું જોયું - જોયું કે, પહેલી લિફ્ટ હતી નહીં, નીચે હતી. ઘરમાં ઝડપથી દાખલ થઈ પ્રવીણે જોયું, હૉલમાં કોઈ નહોતું! સેન્ટ્રલ ટિપોઈ પર નાની ટ્રેમાં પાણીનો ગ્લાસ હતો - અરધો. આવેલો માણસ કયાં છે-નો પ્રશ્ન વધારે સતાવે એ પહેલાં રમા -! રમા -? ક્યાં છે તું -? કરતો પ્રવીણ મોટી મોટી ફલાંગોમાં, બેડરૂમો પર આડી નજરના ઝડપી ઘસરકા કરતો, કિચનમાં ગયો. રમા હતી : પ્લૅટફૉર્મ પર શરબતનો ગ્લાસ હતો ને તેનો બાટલો રમા ફ્રીજમાં મૂકતી'તી. પ્રવીણે જોયું કે ઑરેન્જનું શરબત ગ્લાસમાંના આઈસ-કયુબ્સને હજી ઓગાળતું'તું - એને થયું એટલે જ કદાચ ચોમેર ઉભરાતા પોતાના મઘમઘાટ પર શરબતનો કશો કાબૂ નથી...

ક્યાં છે? કોણ આવ્યું છે? –

બહાર છે ને - તું મળ્યો કે નહીં?

ના.... હૉલમાં કોઈ નથી!

હતાને, ભાઈ બેઠા'તાને....!....

રમા-પ્રવીણ ભેગાં બહાર આવ્યાં. હૉલ એવો જ હતો, હતો તેવો, સૂમસામ. એટલે પછી બંનેએ ક્રમે ક્રમે ત્રણે ત્રણ બેડરૂમો, તેના બાથરૂમો, ને બધી જ વિન્ડો, અને, બાલ્કનીઓ જોઈ લીધાં. કોઈ નહોતું. પ્રવીણે, વળી દરેક બાલ્કનીમાં જઈ, પીઠ, બહારની તરફ ઝુકાવી-ઝુકાવીને નવમા માળે ય જેટલું જોવાય એટલું જોઈ લીધું! જાણે પેલો ત્યાં ચડી ગયો હોય! - દરમ્યાન રમાએ બધા વૉર્ડરોબ કબાટો તિજોરી બધું ખોલ-બંધ કરીને ચૅક કરી લીધું - દરેક વસ્તુ બરાબર હતી - લૉક્ડ - કશી ચોરી-ફોરી નહોતી થઈ:

તો ગયો કચાં એ માણસ -? – રમા-પ્રવીણ બંને સાથે બોલ્યાં, બંને એ જ પ્રમાણે એકેમેકને તાકતાં રહ્યાં :

રમા, તે પૂછ્યું નહીં એ ભાઈને, કે ક્યાંથી આવો છો -?

પૂછ્યું'તું કહે કે આટલામાંથી –

રમા, એ મહેશ તો નહોતોને?

ના, મહેશ નહોતો - કેવી વાત કરે છે!? મહેશભાઈને હું ઓળખતી નથી શું!? -પ્રવીણ, વળી પાછું તને એ બધું થવા લાગ્યું છે - મેં તને ઘસીને ના પાડેલી કે પાર્ટીમાં મહેશ-શોભા તો નહીં નહીં ને નહીં - તે, છતાં બોલાવ્યાં છે!

રમાને થયું પોતાનો અવાજ મોટો થવા લાગ્યો છે, ને એમાં રોષની રેખા પ્રસરતી થવા લાગી છે. એટલે શાન્ત થઈ, ને નીચું જોઈ રહી.

એ કેવો લાગતો'તો?

કેવો -? બસ, માણસ જેવો, અજાણ્યો કોઈ હોય, એવો. કદાચ જીન્સ પહેરેલું, ને ઉપર, સફેદ ખમીસ - ખોસેલું નહોતું -

તે તું એને શરબત આપતી'તી ?

ના ભઈ ના! શરબત તો મેં મારે માટે બનાવેલું - થાકી'તી હેરાફેરાથી. પીઉં-કરું એ પહેલાં એ ભાઈ આવ્યા, તારું નામ પૂછતા - જોકે, જોડે હતો વૉચમેન - એટલે પછી, બેસવા કહ્યું, ને પાણી આપ્યું - શરબત પીવું ભૂલી ગઈ એ બધામાં - પણ, મારી આમ તું ઊલટતપાસ શેનો કરે છે? પૂછવાનું તો મારે તને છે પ્રવીણ, કે તું ક્યાં હતો -? મને એમ કે આપશ્રીમાન બાથરૂમમાં હશો, ટેવ મુજબ, સ્વસ્થતાને સારુ - પેલાને એટલે તો બેસવા કહેલું -!

હું નીચે ગયો'તો રમા, કમ્પાઉન્ડમાં.

શું કરવા? ક્લીને ન જવાય?

ઉતાવળ હતી - કોઈ માણસ નીચે ગેટ પાસે આંટા મારતો'તો, પછી ધરાર અંદર પેઠેલો, કોઈ પ્રવીણભાઈને ત્યાં જવું'તું એને... તને એટલે તો પૂછ્યું, કેવો લાગતો'તો...

પ્રવીણ, કોઈ પ્રવીણભાઈ તે કોણ? છે કોઈ બીજા -?

મને ખબર ક્યાં છે? પેલો તો ભાગી ગયો ગભરાઈને. એ જુદો હતો, આ જુદો હતો. - બે-બે હતા –

બે-બે હતા તો બે-બે હતા! છે શું એનું? ને એમાં, મહેશ શી રીતે આવે છે? આવે છે, મહેશ આવે છે.... તને નહીં સમજાય...

બંને સાલા આવીને ભાગી કેમ ગયા....?

જો પ્રવીણ, વળી પાછું તારું મગજ ભમવા લાગ્યું છે –

એમ -?

હા, તને ખબર નથી, રાતે, કદાચ મળસ્કે, ઊંઘમાં તું શું બબડેલો -?

શું બબડેલો?

તું બબડેલો : મને મારી સારંગી પાછી આપી દે મહેશ –

સારંગી!? વ્હૉટ નૉન્સેન્સ! શેની સારંગી? - બોલતાં-બોલતાં જ પ્રવીણથી હસી પડાયું, વળી, એ બહુ વહાલથી બોલ્યો :

મને તો તારું જ ભમતું લાગે છે રમા!

ભલે એમ. સારંગી જવા દે, પણ એમાં મહેશ શી રીતે?

એને રાતની પાર્ટીમાં બોલાવ્યો છે એટલે થયું હશે, ઊંઘમાં થઈ જાય એવું કોઈ વાર-

પ્રવીણ, તને હજાર વાર ના પાડી છે કે મહેશનું નામ ન લે, ભૂલી જા. જેવો એને તું તારાં એ જૂનાં વર્ષોની ગોઝારમાંથી તાણી લાવે છે, કે તરત, એ, ને એનાં બધાં ભૂતો - સવાર થઈ જાય છે તારી પર –

પણ રમા, આ તો જીવતો-જાગતો માણસ હતો! તેનું શું? છેલ્લે તો મેં મારી નરી આંખે જોયો બાઇક પર ચડી શહેરમાં ધસમસાટ ટ્રાફિકમાં ભળી જતો! વેઇટ – રમા, તેં જેને રીસિવ કર્યો, પાણીનો આ જેને ગ્લાસ આપ્યો, જીન્સમાં હતો જે - એ શું ભૂત હતો?

ના –

તો પેલો ય એમ જ હતો! ભૂત નહોતો –

પછી પ્રવીણને કશું જાણે યાદ આવ્યું :

વેઈટ રમા, સૉરી, આ અહીં જે આવેલો - ગયો ક્યાં? રમા, મારે એનો પીછો કરવો જ પડે, આવું છું, ના ચાલે, આયેમ જસ્ટ કમિન્ગ, નીચે સાલાનું ફટફટિયું તો મેં હમણાં જ જોયું છે -

વગેરે ઉતાવળે ઉતાવળે બોલતો પ્રવીણ વળી પાછો લિફ્ટમાં થઈ નીચે ગયો. ઊતરીને તરત એણે બાજુની લિફ્ટ જોઈ, ખુલ્લી હતી. પ્રવીણને થયું કદાચ એ એમાં થઈ ઊતર્યો હશે, ને પછી, ભાગ્યો હશે. પણ પ્રવીણે જોયું કે ફટફટિયું, હતું ત્યાં-ને-ત્યાં હતું! –

વૉચમૅએન –

પ્રવીણે જોયું કે વૉચમૅન એની જગ્યાએ હતો. બીડી પીતો'તો. તરત ઓલવી નાખી.

પેલા ભાઈ ક્યાં ગયા?

કયા?

તું જેમને મારે ત્યાં મૂકી આવેલો - તે ના મલ્યા તાં? અંઈ તો નથી, કાં ગ્યા? ફટફટિયું તો છે, એમનું જ છે - ખાતરી છે તને? કમ્પાઉન્ડમાં થઈ કોઈ બીજા ફ્લેટમાં તો નથી ગયા ને?

જી, ના, નથી ગ્યા.

ફટટિયું મૂકીને છાનોમાનો ગેટ બહાર તો નથી નીકળી ગયોને?

એ તો સાએબ સી રીતે કઉં? વાહન-વારા, ને વગરના, આવનાર-જનાર બધોનું તો મગજમાં ચેટલ્યું ર્હે સાએબ -? તમારો પરૉબ્લેમ હ્ઉં છે? અવડાં કે'તા'તા કે કોઈ ઘૂહી ગયલો, ને આનું પૂછો છો, ગયા ચ્યો -!

પ્રવીણને થયું વૉચમૅન જોડે પૂછાપૂછી કરવાનો કોઈ અર્થ નથી. એટલે માત્ર - કંઈ નહીં - બોલીને એ ફટફટિયા પાસે ગયો.

જોયું તો, પ્રવીણના આશ્ચર્ય વચ્ચે ફટફટિયાની કી ફટફટિયામાં ખોસેલી હતી - મતલબ કે આ મૉટર-બાઇક લૉક્ડ નથી...!... પ્રવીણને એકાએક એમ બેસવા માંડ્યું, કે, આ ફટફટિયું જરૂર મહેશનું હોવું જોઈએ - જોકે પાંચ-પાંચ વર્ષ થઈ ગયાં - પણ મહેશની જ છે આ બાઈક, આ જ હતી, આ જ કમ્પનીની, આવી જ, બ્લેક. એ, આવીને ચોક્કસ જતો રહ્યો છે. પણ, જોકે, રમા એને ના ઓળખે? કદાચ ના ઓળખે... એને ક્યાં વધારે જોવા-મળવાનું થયું જ છે તે....! કદાચ મહેશ ઓળખાય એવો ન યે રહ્યો હોય. એવું પણ બને કે એને કદાચ ઓળખાવું જ ન હોય... જોકે, આવ્યો હોય તો આમ જતો ર્હે શું કરવા? નહીં આવ્યો હોય...?.... કોણ જાણે....

પ્રવીણને કશી વધારે સમજ પડી નહીં. વિચારો જેમ જેમ ચાલ્યા તેમ તેમ એ વધારે ગૂંચવાયો. એને થયું પેલો ભાગી ગયો તે કોણ? ને આ ઘરના હૉલ લગી આવીને ચાલી ગયો એ કોણ? ગ્લાસનું પાણી અરધું તો એણે પીધું પણ છે. પણ પછી રોકાયો નથી તે એવું કેમ? ભાગી જે ગયો એનીયે બાઇક આ ફટફટિયા જેવી જ હતી, આ પણ એવી જ છે...

પ્રવીણે ફટફટિયાની ટેન્ક પર હાથ મૂક્યો, ને પછી હળવેથી એની લિસ્સી સપાટી તપાસતો રહ્યો. એને થયું એ ઊભાં-ઊભાં ઊંઘતા કોઈ ઘોડાને પસવારે છે. સવારે

સાફસૂફી વખતે ત્રીજી વાર બાલ્કનીમાં ગયો ત્યારે સૂઝેલું નહીં કે પોતે કોની જેમ ગયેલો, પણ અત્યારે સૂઝ્યું : ઘોડાની જેમ : પોતે ઘોડાના જેવી રવાલ ચાલે ગયેલો.... એને થયું ફટફટિયામાં ચાવી - કી - મને લલચાવવાને રખાઈ છે - હું એ બાઇકને જોતરાઉં, અથવા બાઇક મને જોતરાય.... મતલબ કે હું પાછળ પડું મહેશની. કી મને એમ ક્હે છે કે મહેશ મને અને ત્યાં બોલાવે છે....

મહેશ-શોભાને એમનાં લગ્ન પછી બે-એક વાર મળવાનું થયેલું - પણ અકસ્માતે : એક વાર ટાઉનહૉલમાં - બેબી મીતાને પોતે ત્યાં પહેલી વાર જોયેલી, મહેશને એણે પોતાનું એડ્રેસ આપેલું. બીજી વાર એક્સ્પોમાં - ત્યારે રમા ય હતી, ત્રણેય ઘરે આવો એમ કહેલું તે રમાએ કહેલું. એમને ઘેર અમે કદી ગયાં નથી, મનોમન હું ગયો છું કોઈ કોઈ વાર, પણ આમ તો નહીં, શોભાને મહેશની ગૃહિણી રૂપે એના જ ઘરમાં રૂ-બ-રૂ જોવાનું મારે કદી બનતું નથી. ઘરમાં મીતા તો હશે જ - એની જુદી બેબી-રૂમ હશે - જવું જોઈએ -આ ખુલ્લી બાઇક પણ એમ જ ક્હે છે : તું જા મારા પર પ્રવીણ, શોભાને ત્યાં - જવું જોઈએ...

પ્રવીણે ફટફટિયું સ્ટેન્ડમાંથી કાઢ્યું ને જોત-જોતામાં તો એ એ પર સવાર થઈ ગયો, સ્ટાર્ટ કરવા કી ફેરવી કિક લગાવી - બાઇક ધણધણી ઊઠી :

વૉચમૅન, આ લઈને જરા આંટો લગાવી પાછો આવું છું, એવિયો આવે તો ક્હેજો

કોન્ એવિયો -?

આ ફટફટિયાવાળો. બહેનને પણ ક્હેજો - તને જો નીચે પૂછવા આવે તો.

જી –

વૉચમૅન પોતાને સમજી શક્યો નથી એથી વધારે એના ચહેરા પર કશું જ વંચાતું નથી - પ્રવીણને થયું –

પ્રવીણને વૉચમૅન કશું માણસ-સિવાયનું પ્રાણી જણાય છે. પ્રવીણને પોતાને પોતે પણ ઘણીયે વાર એમ જ જણાયો છે : ત્યારે ત્યારે જોકે પ્રાણી કયું તે સૂઝ્યું છે, પણ, આ, અત્યારે કયું છે તે પ્રવીણને સૂઝતું નથી.

પ્રવીણે ધીમેશથી બાઇકને ગેટ બહાર કાઢી : વિચાર્યું : આમથી જઉં, કે આમથી? પછી ગયો, પેલો જ ભાગી ગયેલો, એ દિશામાં. બાઇક રોડ પર હતી, ક્રમે ક્રમે આગળ વધતા ગીયરમાં... ક્રૉસ રોડ પછી તો ઠીક ઠીક સ્પીડમાં... બંને તરફ જોતો ર્હેતો પ્રવીણ, પહેલો મળી આવે તો પહેલાને, ને બીજો મળી આવે તો બીજાને, શોધતો'તો – પઅઅણ –

પ્રવીણ એકદમ ખંચકાયો.

એને ફાળ પડી - કેમકે બાઇકને બ્રેક નહોતી લાગતી, બ્રેક લાગતી જ નહોતી, ફેઈલ હતી બ્રેક :

તરત પ્રવીણે સ્લિપર સાથેનો પોતાનો ડાબો પગ રોડને ઘસાતો કર્યો : સ્પીડ ઘટી, તરત નિર્ણય કરી પ્રવીણે ફ્લેટ પર પાછા ફરવા બાઇકને બૅકમાં ઘુમાવી, ને પછી, પગ ટેકવી-ટેકવી ચલાવી - એવી ઓછી સ્પીડે કે કળાએ કળાએ કરીને પરત હેમખેમ પહોંચી ર્હેવાય....

વૉચમૅન, આ ફટફટિયું અહીં ભલે પડ્યું - બ્રેક ફેઈલ છે એની. પેલો જો આવે તો કહેવું પડશે એને. ચાવી મારી પાસે રાખું છું.

ભલે-ભલે, હારું થ્યુ કે ખબર્યં પડી જી તંમને.... એક્સિડંન થઈ જાત.....

હા - કહી લિફ્ટમાં પ્રવીણ ઉપર ગયો - રમા ખુલ્લા બારણે રાહ જ જોતી'તી :

કેમ વાર થઈ આટલી?

બસ એમ જ - કહીને પ્રવીણે સ્લિપર પગ પછાડીને કાઢ્યાં ને હડસેલી ફેંક્યાં - સીધો ગયો બેડરૂમમાં - પડ્યો બેડમાં - પહેલાં ઊંધો - ને પછી ચત્તોપાટ - સૂતેલો બંને હાથ બંને બાજુએ પહોળા - ફેલાવેલા - છતને તાકી રહ્યો, ને બોલ્યો પછી : ઓ ભગવાન, શું થવા બેઠું છે આજે....

હાંફળફાંફળમાં એની પાછળ-પાછળ દોરવાયેલી ગભરાયેલી રમા ઝટ બેડમાં બેઠી, ને પ્રવીણને માથે હથેળી ફેરવતાં બોલી :

પણ વાત શી છે પ્રવીણ? મને કંઈ કહીશ, કે પછી –

નીચે એ રાસ્કલ છે તો ક્યાંય નહીં, ને વધારામાં બાઇકને એની બ્રેક નથી! ફટફટટિયું બ્રેક વગરનું છે!.... આખું કાવતરું છે રમા, કાવતરું.... મને પતાવી દેવાનું-

કોનું?

મહેશનું!

મહેશ તને શું કામ પતાવી દે -?

એ તો એ જાણે.

જો પ્રવીણ, મસ્તકને આમ ડહોળી નાખવું ઠીક નથી. તને પછી એ ડહોળમાંથી સાફ બહાર આવતાં બહુ ભારે પડે છે, ખબર છેને તને -?

તો શું કરું?

કંઈ નહીં -! કાવતરું ને મહેશે કર્યું વગેરે બધો તારો પાયા વગરનો ભ્રમ છે.

ભ્રમ છે તો ભ્રમ છે, પણ છે, કરું શું?

આમાં કરવાનું કશું છે ક્યાં? તેં ઉપરથી બાલ્કનીમાંથી જોયેલો માણસ તું જ ક્હે છે એમ પોતાની બાઇક પર ભાગી ગયો છે, આ બીજો, પોતાની બાઇક નીચે મૂકીને ક્યાં ચાલી ગયો છે - બીજો આપણા સોફા સુધી પહોંચ્યો ને થોડું પાણી પી ગયો એ ખરું, પણ એથી શું? હશે, કંઈ પણ હશે, કોઈ પણ હશે એ, - એ બે જણા, - આપણે શું? આવશે, પાછા આવશે, જો તારું એમને કંઈ કામ હશે તો. આમાં કાવતરું શું છે?

બંનેને મહેશે મોકલ્યા છે –

મોકલી શકે છે, પણ અત્યારે નથી મોકલ્યા. તું બધું વગર કારણે જોડે છે –

શું જોડું છું?

બધાંને બધાં સાથે, ને છેવટે, કે મૂળે મહેશ સાથે. જો પ્રવીણ, પહેલો માણસ ‘કોઈ’ પ્રવીણભાઈને શોધતો આવેલો, પણ એનો અર્થ એ નહીં કે, ‘તું’! બીજાને વૉચમૅન અહીં લગી દોરી લાવ્યો એ ખરું, પણ એ ય ભૂલ હોઈ શકે છે, સોફામાં બેસતાં, ને પાણી પીતાં, માણસને એવું પણ થયું હોયને કે પોતે કશી સરતચૂકથી ખોટા નમ્બરના ફ્લૅટમાં આવ્યો છે -? તે, પછી નીકળી ગયો હોય, અબુધ હોય, સૉરી-ફૉરીની આપણે લોકો કરીએ એવી ફૉર્માલિટી કરવા ન રોકાયો હોય.... કોઈ, પ્રવીણ, એવું ય હોય....

પણ એનું બ્રેક વગરનું ફટફટિયું? - બાઈક એની? આ રહી એની ચાવી -!

એ બાઇક એની જ છે ને બીજાની નથી એમ શી રીતે ક્હેવાય? તને તો વૉચમૅને જ બતાવી છે - એથી મોટો આધાર તારી પાસે નથી - પ્રવીણ એ ચાવી તારી અહીં નહોતી લાવવી જોઈતી, બાઈકમાં જ રહેવા દેવાની'તી - બને કે બાઇક ચોરીની હોય –

એટલે એ ચોર ખરો ને?

ખરો પણ ખરો, ને નહીં પણ ખરો. ચોરી હોય કોઈએ બીજાએ, ને એને, મળી હોય. કે પછી ચોરી હોય એણે પોતે ને અહીં મૂકી ગયો હોય - ગભરાઈને, અથવા બ્રેક ફેઈલ લાગતાં. બને કે બ્રેક ફેઈલ તો પહેલેથી જ હોય - મૂળ માલિકને ત્યાંથી. ચાવી હવે પાછી મૂકવા ન જતો, રાખી મૂક તારી પાસે - શોધતું આવશે જે આવવું હશે તે–

ઓહ ગૉડ! કેવું તો છે આ બખડજન્તર.

શહેર છે પ્રવીણ, એમ જ હોય -- ગમ્મે તે બને, ગમ્મે ત્યારે, ગમ્મે તે રીતે બને.

પણ તો પછી મારે અત્યારે શું કરવું?

ક-શું-જ-ન-હીં. ઊઠ, તારે ને મારે અત્યારે જમી લેવું જોઈએ. ને પછી પ્રવીણ, એક કમ્પોઝ લઈને તું ઊંઘી જા. આમે ય પાર્ટીને લીધે રાતે મોડે લગી જાગવાનું તો થવાનું જ છે. ફ્રેશ થઈ જઈશ.

તું નહીં ઊંઘે?

ના, મારે તો આજે કામોનો પાર નથી. હજી તો કૅટરિન્ગવાળા જોડે પાર્ટીની બધી વાનગીઓનું રિ-કન્ફર્મે ય કરવાનું છે, કેટલા વાગે એક્ઝેક્ટલી બધું એ લોકો મૂકી જશે - વગેરે ચિન્તાઓ જાતજાતની છે.

આ તેં સૂચવ્યું રમા, એ પરથી મને અબ્બી હાલ સૂઝે છે : એમ, કે હું મજાની એક ઊંઘ તો લઉં જ, પણ પછી સી-શોરે ય જઈ આવું - પાંચ-છના અરસામાં, આવ્યા પછી નિરાંતનું લાંબું - તારો શબ્દ વાપરું તો, સસ્ટેઈન્ડ, એક સરસ મજાનું, ટબમાં સ્નાન પણ કર્યું.

જેવી મરજી. મારે હજી ફૂલાવર્સ ને મુખવાસ ને એવુંબધું ય બાકી છે. નોકર - આપણો બાલિયો - આવશે, એટલે પછી એને લઈને બહાર જઈશ. થશે એવું કે આપણે ત્રણેય પાછાં ફરશું ત્યારે પાર્ટીનો ટાઇમ લગભગ તો થઈ ગયો હશે - બધું એકદમ ટાઇમસરનું જ થશે.

ઓકે.

પછી પ્રવીણ-રમા જમી રહ્યાં'તાં. કમ્પોઝ લઈ પ્રવીણ બેડરૂમમાં સૂવા જતો'તો - પણ ત્યાં જ ફોન રણક્યો. ફોન પ્રવીણે લીધો.

હેલો.

......

ઓહ મહેશ -! રીસિવર બીજી હથેળીથી દાબી, હોલ્ડ કરી, પ્રવીણે રમાને કહ્યું :

મહેશ છે મહેશ. - પછી મહેશને કહ્યું:

હાં બોલ, શું ક્હે છે ?

......

ઓઓકે. ઓકે, પણ બહુ મોડું ન કરતો –

હા-હા એમ જ, એમ. જી. રોડ પછી ફ્લૅટમાં, પછી સ્ટ્રેઇટ, હા, ક્યાંય વળવાનું નહીં, હા, બકુલ પાન-પાર્લર પછી, ફ્લૅટમાં....

......

ઓકે બાય - રાહ જોઈશું.

ફોન પૂરો થતાં પ્રવીણે બોલવા માંડ્યું, જોડે આંટા ય મારતો'તો :

મહેશનો હતો : મહેશ-શોભા આવે છે, સાથે મીતા પણ હશે - બધાં આવે છે, ડાયરેક્શન કન્ફર્મ કરવા કરેલો, ચલો સરસ, મહેશ આવે છે એટલે સરસ, આનંદ, મને એમ કે ન યે આવે, પણ આવે છે –

પ્રવીણ કેટલુંક પોતાના માટે, કેટલુંક રમા માટે, બસ બોલી ગયો.

સારી વાત છે, સામેથી જણાવ્યું એટલે ખાતરી થઈ - મહેશભાઈ વર્ષો પછી આવે છે ને પહેલી વાર આવે છે, તારી ઇચ્છા ફળી ખરી, પઅઅણ –

રમા ય કેટલુંક પોતા માટે, તો કેટલુંક પ્રવીણ માટે બોલેલી - જોકે, ‘પણ' પાસે અટકી.

શું, પણ, રમા?

એ જ કે, તું સાચવજે. મહેશને જોતાં મગજ તારું ઠેકાણેથી ખસી ના જાય, રમણ-ભ્રમણે ના ચડે તે જોજે –

ભલે ભલે કરી પ્રવીણ હસ્યો, પછી એણે કમ્પોઝ લીધી, ને રમાને સૂઈ જઉં છું કહી બેડરૂમનું બારણું એણે બંધ કર્યું.

*

સારી ઊંઘ માટે રોજની ટેવ યાદ કરીને પ્રવીણે જમણે પડખે થઈ બરાબર ગોઠવાઈને સૂતેલો. થોડી વાર ઊંઘ એને આવેલી ય ખરી, પણ પછી ઊંઘ એને જાણે દમવા માંડી : પ્રવીણ પોપચાં જોરથી બીડી રાખે, પણ ઊંઘ પોપચાં ખોલી નાખે. છેલ્લે પ્રવીણ હાર્યો, એને થયું ઊંઘ ભાગવા કરે છે - આવવા નથી જ ઈચ્છતી... તો પછી જેને આવવું હોય એ ભલે આવે....

થયું, આ એ જ બેડરૂમ છે જેમાં થઈ સવારે પોતે ચાર-ચાર વાર બાલ્કનીમાં ગયેલો.... શું કામ?... પોતે મહેશની ત્યારથી જ રાહ જોતો નહીં થયેલો? કોને ખબર, મને સવારથી જ એના ભણકારા થવા લાગ્યા'તા - ઊંડે કશી બીક ઊંચી-નીચી થતી'તી : ક્યાંય કશું ખોટું થવાનું છે.... બને કે પાર્ટી પાર્ટીને ઠેકાણે રહી જાય ને હું ઝઘડી પડું.... કે પછી એ જ શરૂ થઈ જાય.... બેબી મીતા.... ને કેવું લાગશે....? શોભાને....?

પ્રવીણ આમ સૂવા પડ્યો ત્યાંથી માંડીને સવાર સુધીનું બધું એની સામે રિવાઇન્ડ થયું, ને તરત પછી સવારથી માંડીને ફરીથી પ્લે થયું. સઘળું પ્રવીણને બનતું દેખાયું. પણ અચાનક અટકીને મહેશનો ફોન આવેલો એ સમય પર પ્રવીણ પાછો ગયો - કેમકે પાર્ટીમાં મહેશ આવે છે તે વાતનો એનો એ વેળાનો ઉત્સાહ ચિત્તમાં એને અત્યારે શોધ્યો જડતો નહોતો....!

પ્રવીણને થતું'તું મહેશ પોતાને બનાવે છે - ડાયરેક્શનનું તો બહાનું છે - આવશે એમ નક્કી જણાવીને એ મને હેરાન કરવા ચાહે છે : એને ખબર છે મારાથી નહીં સહેવાય એનું રૂબરૂ થવું.... એનું બધાંની વચ્ચે ખુશહાલ હરવુંફરવું હું વેઠી શકું નહીં.... રમાને નથી ખબર કે હું પહેલેથી રમણભ્રમણે ચડેલો છું - એને નથી ખબર કે મહેશ મારામાં કેટલો ઊંડે છે ને રંજાડ એનો મને કેટલો તો ભેદી-છેદી નાખનારો છે....

રમાને એટલી જ ખબર છે કે મહેશ-શોભા મારાં બચપણથી દોસ્ત છે ને કોઈ કારણે અમારે હવે અણબનાવ છે. મીતા વિશે એ કશું જ જાણતી નથી. એને નથી ખબર કે મહેશ કેટલો દુષ્ટ છે.... મને હજી યે વિન્ કરવા ચાહે છે.... રમા અસલ વાતથી અજાણ છે - મૂળનું કશું જ જાણતી નથી. મેં એને અમારાં લગ્નને ત્રણ-ત્રણ વર્ષ થઈ ગયાં તો ય એમાંનું કશું કહ્યું જ છે -?

એને નથી ખબર કે ઈન્ ફૅક્ટ મીતા, મારી દીકરી છે. શોભા સાથેના મારા પ્રીમેરિટલ અફેરનું ફળ. શોભા સાથેનાં મસ્તીભર્યાં અડપલાં ને એના નાસમજ આગ્રહોનું પરિણામ. મહેશ તો, પછી પરણ્યો'તો - મારા વડે ઓલરેડી પ્રેગનન્ટ શોભાને. જાણીને પરણ્યો'તો. કેમકે એનો ક્લેઈમ મોટો હતો, હજી પણ હશે : ક્લેઈમ એવો કે શોભાનો ખરો ચાહક પોતે છે. ઠસાવી શક્યો'તો શોભાને એ, પોતાનો એવો સંતાડી રાખેલો ટુ લવ. પરણીને એ પોતાની જાતને, શોભાને અને ખાસ તો મને - વિન્ કરવા માગતો'તો.... ને સાચે જ કરી શકેલો. એના એવા વટ આગળ મારું કંઈ ઊપજ્યું નહોતું. હું મને બહુ નમાલો, નાલાયક લાગેલો, મહેશ ગ્રેટ લાગેલો. જોકે શોભાને અને થનારા મારા સન્તાનને - બંનેને હંમેશ માટે ગુમાવવાનું મારું દુઃખ મને સતાવતું'તું. જોકે એટલું જ, શાતા આપતું'તું - એમ, કે ભલે.... ભલે મારું બધું લૂંટાઈ ગયું.... હું એટલો તો એટલે કે મીતા જેટલો તો હોઈશ એમની વચ્ચે....! નથી ખબર રમાને આ બધા અંદરના બખડજન્તરની....

પાર્ટી રાખવાનું એક ખરું કારણ, છે, નથી એમ નહીં. રમાને એની પણ કહ્યાં ખબર છે? બહુ નાનું, પણ કારણ, જરૂર છે : કારણ મીતા જેટલું નાનું છે, પણ છે : મારે એને ઊંચકી લઈને ચૂમવી છે - મારે ફીલ કરવી છે મારી દીકરીને....

જોકે, એ વખતે બધાં હશે. પાર્ટીનો ઝાકમઝાળ પણ ઝૂમતો હશે, રમા હશે, મહેશ-શોભા હશે.... બધાં જોશે મને એમ કરતાં, પણ મહેશ-શોભા જુદી નજરે જોશે - એ બંને મનથી મને હલકો જોશે, ખાસ તો મહેશ.... મને એ દયાથી જોશે.... મને અત્યારે પણ લાગે છે : હું નહીં, મહેશ ગ્રેટ છે. ત્યારે પણ એમ જ લાગશે..... જોઈ શકું તો, મીતા, હકીકતે મારી કેટલી છે....?.... એ એમની પણ છે... વધારે છે.... ન જોઈએ મારે એ કોઈ - મારા આટલા સીધા, સરસ દાંપત્યમાં મારે ન જોઈએ શોભા, મીતા કે મહેશ.... નકામાં એમને બોલાવ્યાં, નકામી રાખી પાર્ટી....

ખરેખર તો મને એવું ય ખરું કે જરા બોલાવી જોઉં, ક્યાં આવવાનાં છે -? કેમકે મહેશ શોભાને પરણ્યા પછી મારાથી, જોવા જઈએ તો, સંતાતો ફરે છે, રૂબરૂ થવાનો ચાન્સ ટાળે છે, મારાથી ભાગતો રહે છે. મીતાના જન્મ પછી શોભા ને મહેશ દૂર ને દૂર સરતાં રહ્યાં છે : મહેશ કદાચ મીતાને જીરવી શકયો નથી. લાગે છે કે ધીમે ધીમે એને એ એની નહીં, મારી લાગવા માંડી હોય. એમ જ છે. એને પોતાના ચળકીલા વિન્ પાછળનું બધું અન-વિન્ દેખાવા લાગ્યું છે. માની બેઠો'તો જીત પણ પરખાઈ રહી છે હાર. એટલે હિણપત નાનમ. બધું એનું હીરોઈઝન પત્તાના ઘરની જેમ તૂટી પડ્યું છે....

હવે તો જાતને એણે બચી છે એટલી ઇન્ટેક્ટ રાખવાની છે : કાં તો મારાથી ભાગીને –

પ્રવીણને સવારે પેલો બ્લૅક મોટર-બાઇક પર ભાગી ગયો તે દેખાયો....

- કે પછી મને ભેરવીને –

પ્રવીણને પેલું ફટફટિયું, બ્રેક-ફેઈલ્ડ બાઈક દેખાઈ -- જેની ચાવી પોતાની પાસે છે....

પ્રવીણને થયું : ચાવીથી બાઈક નહીં, પણ પોતે બંધાયો છે. રમાની વાત સાચી છે, ચાવી મારે નહોતી લાવવી જોઈતી.... તો શું કરું? ફેંકી દઉં? ના... ફેંકવી હોય તો આખી-ને-આખી બાઇક ફેંકી દે સી-શોરના દૂરના અવાવરુ દરિયામાં....

પછી પ્રવીણે જમણે પડખેથી ડાબે પડખે ને વળી જમણે -એમ ઊંઘવાની એક-બે પ્રામાણિક ગડમથલો કરી જોઈ, પણ ફાવ્યો નહીં. એટલે, ઊઠીને એ બાજુના ટેબલ પાસે ગયો - જ્યાં રમાએ પોતાનું કમ્પ્યુટર ટેમ્પરરિલી મૂક્યું છે. પ્રવીણે એની સ્વિચ ઑન કરી ને કોઈ કી દબાવી. એટલે સ્ક્રિન પર કંઈ શબ્દો અને કંઈ આંકડાની ટપ ટપ આડી વિસ્તરતી ને વન-બાય-વન ખડકાતી લાઇનો સડસડ સડસડ આવવા લાગી. પ્રવીણે બીજી કી દબાવી, કેમકે એને પહેલાં ખબર નહોતી, પોતે શેની કી દબાવેલી. થોડીવારે એમાંથી ગ્રાફ બનતા દેખાયા. પ્રવીણને કંઈ કરતાં કંઈ સમજાયું નહીં. એટલે એણે મન ફાવે એમ એક પછી એક કી પર બંને હાથનાં આંગળાં દબાવ્યે રાખ્યાં. કેટલુંક બદલાયું, કેટલુંક ન બદલાયું - પણ કશું જ સમજાયું નહીં. એટલે પ્રવીણે સ્વિચ ડાઉન કરી. તો પણ કમ્પ્યૂટરનો સ્ક્રીન એના રાખોડી-નીલા ઉજાશથી છલકાતો રહ્યો - પ્રવીણને થયું આ તો એ જ છે સીશોર પરનો એનો, એનો પોતાનો, રાખોડી-નીલો સાગર. એને થયું અહીંથી એ એને ત્યાં બોલાવે છે. એટલે પછી પ્રવીણ ત્વરાથી બેડરૂમ છોડી બહાર પડ્યો રમા સામે :

ના-ના, એવું ન કરાય - આફટર-ઑલ એ કોઈની પ્રોપર્ટી છે, વળી પ્રવીણ, બાઇક તું બાંધે ખરો, પણ એ ઉપર બેસનાર એક બીજો તારે જોઈએ -! એ કચાંથી લાવવાનો'તો?

રમા, હું જઉં છું સી-શોર પર - ઊંઘ-બૂંગ આવી નહીં, કમ્પૉઝ તારી, કંઈ દમ નથી! બાય ધ વે, તને પૂછું રમા, કે આ બ્રેક-ફેઈલ્ડ બાઈકને મારા સ્કૂટરે બાંધી પધરાવતો આવું દરિયામાં ? કેમ લાગે છે? બલા ટળે, બાકી પોલીસનું લફરું તો થવાનું જ છે–

ના-ના, એવું ન કરાય – આફ્ટર-ઑલ એ કોઇની પ્રોપર્ટી છે, વળી પ્રવીણ, બાઇક તું બાંધે ખરો, પણ એ ઉપર બેસનાર એક બીજો તારે જોઈએ - ! એ ક્યાંથી લાવવાનો’તો?

તો?

એવું કર, કમ્પાઉન્ડમાં રોડ પર મૂકી દે - ચાવી સાથે - રોડની સામી સાઇડે. ચોરીના માલને અડાયું હોય તો સજ્જનો હંમેશાં એને અધવચાળે છોડી દે છે –

એવું જ હોય તો તો, પોલીસને આપણે જ રિપોર્ટ કરીએ એ કામ કેવું -? સજ્જનોને શોભે એવું નહીં રમા?

હા અને ના. કેમકે બીજું તો કંઈ નહીં, એને લફરાનો શુભારમ્ભ કર્યો ક્હેવાશે - ને જાતે કર્યો ક્હેવાશે. બાઈક રોડ-સાઇડે મૂકવા તું ન જતો, વૉચમૅનને કહેજે - તને, એણે બતાડી છે.

હા, ખરી વાત છે તારી, એને જ કહેવું જોઈશે - ખરો ગુનેગાર સાલો એ છે - એ જ પેલાને આઠમા માળ લગી આપણા ઘર સુધી દોરી લાવેલો - એનું જ કહેવું છે કે ફટફટિયું પેલાનું છે, મને તો અત્યારે એક સાવ નવો વિચાર ઝબકે છે : ફટફટટિયું વૉચમૅને જ ન મૂક્યું હોય ત્યાં....? એ જ ન હોય એનો ચોર? તારી વાત સાચી છે, મને લાગે છે, હી ઇઝ રિયલ કલ્પ્રિટ.... હું પોલીસ-ઇન્સ્પેક્ટર પાસે એને ખડો કરી દઈશ -કેસ થશે તો; ને કહીશ : વૉચમૅન ઇઝ રિયલ કલ્પ્રિટ, હું નહીં... નથી જો પેલો, તો ન જોઈએ એનું ફટફટટિયું -! મૂકી આવે કમ્પાઉન્ડ બહાર....! કમ્પાઉન્ડ મારે ક્લીયર જોઈએ -!

ચાવી લઈ પ્રવીણ નીચે ગયો, સાથે પોતાના સ્કૂટરનું કી-ચેઈન પણ લીધું –

કેમકે - ખાસ તો, સી-શોર જવાનું'તું....

સી-શોર કે જ્યાં ક્યારેક મન પોતાનું હરણના બચ્ચાની જેમ ધીમું દોડતું, વચ્ચે-વચ્ચે બાઘાની જેમ અટકતું, ને વળી દોડતું, મોકળાશે રમે છે. આ તરફ દરિયો આગળ ને આગળ, ને આ તરફ આછરતો જતો સંસાર. પોતે ખૂબ ખેંચાય એ અંદર ને અંદર દોરી જતા કિનારાથી.... પછી શરૂ થાય લીલી વનરાજી - પેસું એમાં, ખાબકું જાણે.... સી-શોર કે જ્યાં ક્યારેક તન પોતાનું નર-કબૂતર પેઠે ગર્વીલું-ગર્વીલું ઘૂરે, ને ઠેકતું-ઠેકતું ચાલે - રમા સાથેની ભરી-ભરી રાતનો એમાં કેફ હોય - શરીર આખામાં મજાનો ઠાર લસલસે.... પછી આવે છે અન્તરાલો - ઘણી વાર ગયો છું એ લગી, ખોવાતો-ખોવાતો, છેક નારિયેળની એકમેકને છેદતી વીથિકાઓ સુધી ચાલ્યો છું વીથિકામાં, હર વખતે નવી વીથિકામાં, રવાલ ચાલે, કશા ઘોડાની જેમ નર્તન્તો ઝૂમતો. સૂર્યાસ્ત જોતો ઊભો રહી ગયો છું કોઈ નારિયેળીની ઝૂંડ-છાયામાં- આંખો મીચીં જરી જપી ગયો છું, ઊભાં-ઊભાં ઊંઘી ગયો છું સહેજ, ડૂબતા સૂરજની સામે....

રમાને ખબર છે આ બધાંની. એણે કહ્યું છે રમાને સી-શોર પરનું પોતાનું આવું

બધું. એથી ભુલાઈ ગયો છે પ્રવીણથી પોતાનો વરવો ભૂતકાળ. સી-શોરની ભરતી-ભારે ફીણભીની જળ-થાપટોથી પ્રવીણના પગ જ નહીં, પણ રમા જીવનમાં પ્રવેશી એ પછીનાં ત્રણ-ત્રણ વર્ષ નીરખતાં રહ્યાં છે - પોતે જોઈ છે પાછી ફરતી એ થાપટોને કચરો બધો સાથે લઈ જતી.... સી-શોર પરથી પ્રવીણ ઘેર પહોંચવાને અધીરો થઈ ગયો હોય, કેમકે રમાને વળગી-ચૂમીને કે સોડમાં લઈને બધું એને કહેવું હોય. ઉતાવળમાં ને ઉતાવળમાં એક વાર તો પ્રવીણ સી-શોર પર પાર્ક કરેલું પોતાનું સ્કૂટર લેવાનું જ ભૂલી ગયેલો! છેક અરધે રસ્તે યાદ આવેલું....

-વૉચમૅન, આ ફટફટિયું કમ્પાઉન્ડની બહાર મૂકી દે - સામી સાઇડે. ચોરીનો માલ છે : ચોર પોતે, કે પોલીસ, લઈ જશે.

સાએબ, કોઈ જુદો જ માણસ લઈ જશે તો?

લઈ જવા દે : તું કશું જાણતો નથી : લે આ ચાવી.

ઠીક સાએબ કહી વૉચમૅન ચાવી નાખી બાઇક સ્ટેન્ડમાંથી કાઢી, ને બહાર લઈ જવા દોરવા માંડ્યો :

ત્યાં સામે પેલા રૂખડા નીચે મૅકી દઉં -?

એટલે?

રૂખડાના ઝાડ નેચે.

ઓકે, વાંધો નહીં, પણ યાદ રાખજે : તું, કે હું, કશું જાણતા નથી - ને તેં તો મૂક્યું જ નથી –

બરાબર બરાબર કરતો વૉચમૅન કહ્યા મુજબ બાઇક રોડની સામી સાઈડે રૂખડા નીચે મૂકી આવ્યો :

ચાવી અંદર જ છે સાએબ, ફટફટટિયાના મૉથામો -

બરાબર, અંદર જ રાખવાની છે.

પછી પોતાના સ્કૂટર પર પ્રવીણ ધસમસાટ નીકળી પડ્યો સી-શોર જવા.

*

સી-શોર પર આજે પ્રવીણ ઘણે દૂર ગયો - અન્તરાલોની યે પેલે પાર - જ્યાં બે-ચાર છાપરાં હતાં - નાનું શું કશું ગામ જેવું - ત્યાંથી પછી પ્રવીણ પાછો ફર્યો'તો. વચમાં એણે જોશમાં દોડી નાખવાની ઈચ્છા થયેલી, તે દોડ્યો'તો. પછી ચાલતો'તો, પણ ચાલતો પ્રવીણ અચાનક ઊભો રહી ગયો : દરિયો જોતો કેડે હાથ રાખી ઊભેલો પ્રવીણ ખરેખર તો મનમાંથી ડોકાતા એક વિચારને પકડી બહાર લાવવા કરતો'તો....

એને થયું વૉચમૅન પેલો નથી, પોતે છે. ગુનેગાર પેલો નથી, પોતે છે : પેલા અજાણ્યાને હડધૂત કર્યો - શકમંદ ગણ્યો, બીજા અજાણ્યાયનો પીછો કરવા નીકળ્યો - ફટફટિયું ફેરવ્યું - ચાવી કબજે રાખી - બધું શું કરવા? કર્યું કારણ? કારણ શોધતો પ્રવીણ, ક્રમે ક્રમે, મહેશ લગી પહોંચી ગયો. એને થયું ગુનેગાર પોતે નથી, મહેશ છે - કેમકે એ જ તો છે વૉચમૅન! - મારા-શોભાના અફેરને ત્યારે છાનોછાનો વૉચ કરતો'તો, હવે મારી-અમારી મીતાને સાચવતો જીવે છે - બચારો.... નાનો.... નમાલો....

કે પછી હું જ છું વૉચમૅન -? - પ્રવીણ દરિયાનાં પાણીની સાવ નજીક ગયો, પટ પરના કશા ઊંચા પથરા પર બેઠો - પગ પાણી તરફ રાખીને. ઘૂઘવતા સાગરનો ઘોર એના હ્રદયના ય ઊંડા તળ લગી અડતો ત્યાંય ધીમું ઘૂઘવતો'તો. દૂર રહ્યો-રહ્યો હું શું કરવા વૉચ કરું છું જિન્દગી - મહેશની, શોભાની, મીતાની -? શું છે હવે મારે એમની જોડે....? ....પ્રવીણ માથું આડુંઆડું પણ ત્વરાથી જોરથી હલાવવા લાગ્યો - જાણે કશું એને એમાંથી ઝટકાવીને બહાર ફંગોળી દેવું હોય. પછી પ્રવીણે છાલકો ભરીને મોં ધોયું, લૂછ્યું હેન્ડ્કર્ચિફથી. પછી પાછળ મસ્તકને દસેય આંગળાંની ગ્રિપના ઝૂલામાં પડવા દીધું, ને જોઈ રહ્યો પશ્ચિમ તરફ. સૂરજને એણે ક્રમે ક્રમે ક્ષિતિજમાં સરતો જોયો.... સૂરજ હવે જેમ જેટલો ઊતરતો'તો તેમ તેટલો વધુ વધુ લાલ થતો'તો.... પછી ધીમેથી પશ્ચિમમાં કાળાશ ધીમું છવાવા લાગી.

પ્રવીણ ઊઠ્યો, એને થયું મોડા ન પડાય - એટલે ઝડપથી ચાલવા લાગ્યો. સાગર અને પટને એ પાછળ ને પાછળ મૂકતો'તો, પણ એ બંને જાણે જરાય ખૂટતા નહોતા. પ્રવીણને થયું, સારું થયું પોતે આજે કાંઠે બેઠો, સારું થયું સૂર્યાસ્તમાં જરા પરોવાયો - ખાસ તો એને એમ થયું, એની આંખોને આજે સારું આંજણ મળ્યું - કેમકે નજર એને અંધારું છતાં વેધક લાગવા લાગેલી.... દૂર દેખાતી નાની ઝાંખી હોડી સ્થિર, ખોડાયેલી દીસતી'તી, પણ પ્રવીણને થયું, ના, એ ધીમેધીમે, પણ જરૂર સરે છે.

પછી પ્રવીણ સ્કૂટર પર હતો. એને થતું'તું પોતે મજામાં છે, પોતાને ધીરે ધીરે વધારે ને વધારે સારું લાગી રહ્યું છે. કશા ક્લેશ પછી બધું શમે-આછરે, એવું થઈ રહ્યું છે - ખારાશ કશો અવાજ કર્યા વિના કપાઈ રહી છે.... સ્કૂટર પર લટો એની, આવી રહેલી દરિયાઈ રાતના નવા પવનોથી ક્યાંય લગી ફરફર્યા કરી, પ્રવીણને થયું ક્યાંથી આવે છે આ પવનો, ને ક્યાં ક્યાં જવાના છે....

પ્રવીણે નક્કી કર્યું કે પોતાને સારું લાગી રહ્યું છે તે સવારવાળા પેલા બેને આભારી છે. હવે તો પાર્ટી પણ મજાની રહેશે - મહેશ આવે તો ય શું, ન આવે તો ય શું? સવારે-સવારે એ બંને જણા પોતાની તરફ આવી પહોંચ્યા ન હોત, તો, પ્રવીણને થયું, કશું આમાંનું થાત જ નહીં : આમ તો કેવા શંકાસ્પદ, ચોર જેવા, પણ આમ સરળ, અબુધ. મને એમને જ કારણે બધું હળવું-હળવું લાગે છે : આઈ મસ્ટ બી બૅન્કફુલ ટુ ધેમ-! જોકે ક્યારેય મને, ક્યારેય, એમાંનો એકે ય મળશે ખરો? મને ખબર નથી. કેવું ક્હેવાય? ખરેખર આવેલા ખરેખરા માણસો વિશે હું કશું જ જાણતો નથી - સિવાય કે, એ ખરેખર આવેલા.... ....!

પ્રવીણ ઘેર પહોંચ્યો ત્યાં લગીમાં તો રાત બરાબર ઊતરી ચૂકી'તી. એણે જોયું કે ઘરમાં બધે પાર્ટી-પાર્ટી થઈ ગયું'તું - રોજિંદો દીવા ઉપરાન્ત રમાએ બીજા પણ લૅમ્પ કરી દીધેલા. વાનગીઓનું ટેબલ સરસ સજાવ્યું'તું - રમા કહેતી'તી, કૅટરિન્ગવાળાઓની મદદથી પોતાને વધારે ફાવ્યું. વાનગીઓ ફરતે ક્રૉકરી ગોઠવાઈ ગયેલી. બાલિયાએ કહ્યું, ફુગ્ગા અને મોગરા-ગુલાબની સેરોનાં તોરણ પોતે કર્યા છે - ટેબલ આસપાસની દીવાલો ને છતો પર. પ્રવીણે જોયું કે મોટા-મોટા ફુગ્ગાનાં બેએક ઝૂમખાં-ઝુમ્મર લગીર લગીર હાલતાં-ઊડતાં'તાં. રમા કશું બતાવી રહી : એ પાર્ટીમાં માથે મૂકવાની ચળકતા કાગળની કોનકેપ્સ હતી - કહે કે બાલિયાના કહેવાથી લીધી - એ વિના પાર્ટી જામે નહીં. હસતાં, પ્રવીણે એક કૅપ રમાને માથે મૂકી. પછી રમા બધે એર-ફ્રેશનરથી સ્પ્રે કરવા માંડી : ઘરમાં સુગન્ધ સુગન્ધ, અને બધો ઝગમગાટ - બધું એકમેકમાં ઓગળતું દેખાતું'તું - પ્રવીણને થયું - બધું, રમાના કારણે....

ત્યાં, બધાંના ફોનો આવવા શરૂ થયા : અમે નીકળીએ છીએ, પહોંચી રહીશું, ના, ટ્રાફિક નહીં નડે, હું એકલો જ આવું છું - એનાથી નથી અવાય એવું - થોડી શરદી, તૈયારી કેવી છે - હમણાં જ પહોંચ્યાં....!

ફોનોને કારણે એકદમ જ જાણે પાર્ટી શરૂ થઈ ગઈ હોય એવો ભાસ થઈ રહ્યો - એ જ જાણીતો શોર, પાર્ટી વખતે હોય એવો જ કલશોર - ચીલાચાલુ - પણ ચોક્કસ : રમાને પ્રેરતો, વધુ ને વધુ પ્રેરતો, પોરસાવતો - પ્રવીણને સભર સભર કરતો....

પછી પ્રવીણે રમા -સ્ટાઈલનો સસ્ટેઈન્ડ બાથ લીધો.

બાથરૂમમાંથી ટુવાલભેર નીકળ્યો ને અન્ડરવેર ચડાવતાં ચડાવતાં જ એણે રમાને પૂછ્યું :

રમા, સવારવાળું તારું પેલું ઑરેન્જનું શરબત –

હું તો, પછી ય ભૂલી જ ગયેલી ! ઊનું થઈ ગયેલું - મૂકી રાખ્યું છે ફ્રીજમાં, પીવું છે તારે?

હા મારાથી એની ચોમેર ઉભરાયેલી સુગન્ધ ભુલાઈ નથી –

પણ અત્યાર લગી કંઇ, રહી નહીં હોય - જમવાનું બગડશે પાછું –

હા પણ મારે પીવું છે –

તું ખરે જ વિચિત્ર છે –

એવું તો ખરું જ - કહી પ્રવીણે ફ્રિજ ખોલી શરબતનો ગ્લાસ જાતે જ શોધી લીધો, ને એક્કી ઘૂંટડે પી ગયો.... રમા એને જોતી રહી ગઈ....

*

પાર્ટી એટલે શરૂ થઈ, કે એક પછી એક બધાં આવવા માંડ્યાં : નક્કી સમય લગીમાં તો, લગભગ બધાં જ આવી ગયાં : સૌ પહેલાં મોહિત-પરમિન્દર, પછી નિનાદ-બકુલા : પ્રવીણનાં ખાસ ઑફિસ-મેટ્સ. પછી ગૌરાંગ આવ્યો, નરેન્દ્ર-મેધના તરત ઉમેરાયાં : ત્રણેય રમાનાં ઑફિસ-મેટસ્. સુરેશ-નીતામાંથી માત્ર સુરેશ આવ્યો, નીતાને શરદી વધી હતી : બંને પ્રવીણનાં સગાં, પણ પાર્ટીમાં ચાલી શકે, તેટલાં યન્ગસ્ટર્સ. રમાએ જોયું, હજી શ્યામલ બાકી છે, પ્રવીણે કહ્યું, હજી કપૂર-કપલ બાકી છે - જોકે ત્રણેય જણાં તરત આવી ગયાં. બધાંને જોતાં, ને સાંભળતાં, પ્રવીણને બિલકુલ જ યાદ હતું કે હજી મહેશ-શોભા-મીતા તો -? - કંઈ ભળાતાં જ નથી. પ્રવીણને ઉદ્વેગ થતો'તો, પણ રમા સિવાય કોઈને કશી જાણ જ નથી એ વાતે એ સ્વસ્થ પણ હતો - એ જાણે, કશુંક સફળતાથી સંતાડી રાખવાની, થોડાક ઘમંડથી મજા લેતો'તો.

પ્રવીણને થયું પાર્ટી પાર્ટી જેવી જ છે, ને એમ જ ચાલી રહી છે - એને ખબર હતી કે પેલી કોન-કેપ્સ ત્યાંની ત્યાં છે - એણે કે રમાએ પહેરી નથી - એણે વિચાર્યું, કોઈ પહેરવા કહેશે, તો ઠીક છે. શરૂમાં ચાલ્યા હલો, હાય, હાવાયું, કેમ છો, તબિયત કેમ છે - ના લહેકા. કપડાં, જ્વેલરી ને સ્ટાઈલોનાં વખાણ - દરેક પોતાના હુંને બીજાના હુંની સપાટીએ લસરાવતું'તું. તમને કયું શૅમ્પૂ ફાવે છે -? તારે કેબલ નથી -? અમારે તો ઝી સિનેમા ય આવે છે, બિલકુલ ક્લીયર. પછી રમાએ જમવાનું શરૂ કરવા કહેલું. બધાં બૂફેની ડિશોમાં બધું ભરી ફાવે ત્યાં બસેવા માંડેલાં : પ્રવીણને થયું, બધા ખૂણે છે એક એક જમનારું.... સારી વાત છે. ત્યાં કોઈ બે જણાં જરા ઊંચા સાદે ચર્ચાએ ચડતાં'તાં - હું - થી હું ટકરાય તે પહેલાં, તેમની વાતમાં, જોકે, રિપેરિન્ગ પણ શરૂ થઈ ગયેલું - બાલિયો હર કોઈને મદદ કરવા આમથી તેમ ને તેમથી એમ લગભગ દોડતો'તો.... પ્રવીણને પાર્ટીથી કંઈક બેચેની જેવું થવા લાગેલું. ખાસ તો એને સી-શોર પરની સાંજ ચ્હેરાઈ જવાનો ડર થતો'તો - ને તેથી, બોલ-બોલ કરતી રમાથી સાવ ઊંધું કરતો'તો - જરૂર વિનાનું ખાસ કંઈ બોલતો જ નહોતો....! છેલ્લે તો, એને એકાદ ઊંડું બગાસું ય આવેલું. થાક, બાથ અને એ પછીના ભોજનને લીધે બગાસું આવવું એને બરાબર લાગેલું....એને થયું, કમ્પૉઝે હવે અસર શરૂ કરી છે....

એ પછી બધાં, થોડા થોડા આંતરે, ગયાં : આવજો, બાય, ટાટા, ફરી મળીશું - પ્રવીણભાઈને ઊંઘ આવે છે તે શું કરીએ - વગેરે હસતાં હસતાં કહેતાં-કરતાં બધાં ગયાં - મજા-મશ્કરીઓ ને મસ્તીનો પ્રવીણના ઘરમાંથી ધીરે ધીરે ટુકડે ટુકડે લોપ થયો....

એ પછી તો બાલિયો પણ ગયો. છેલ્લે પ્રવીણ-રમા એકલાં રહ્યાં :

જોયુંને રમા, મહેશ ન આવ્યો તે ન જ આવ્યો!

જે થતું હશે તે સારા માટે.

ઘરમાં થોડીક જ વાર પહેલાં રંગો, સુગન્ધો, શબ્દો વગેરેનાં જે ઝૂમખાં બંધાયેલાં તે બધાં આસપાસ લસરતાં-ભમતાં, ઓસરતાં'તાં, પ્રવીણે વધારાની લાઇટો ટપોટપ ઓલવી નાખી, ને રમાના હાથ હાથમાં લઈ બોલ્યો :

સૂઈ જઈએ રમા -? સવારથી બહુ થાક્યો છું, તું ય થાકી છે –

જોકે પાર્ટી સારી રહી, બધાંને બધું બહુ ગમ્યું - ઇન અ વે, ઇટ વૉઝ અ સક્સેસ, તને કેમ લાગ્યું? બોલતો કેમ નથી?

સરસ, સરસ લાગ્યું, પાર્ટી સારી જ હતી. બધાંએ તારી મેનેજમેન્ટ વખાણી એ ગમ્યું મને - હું પણ તને કૉન્ગ્રેચ્યુલેશન કહું છું –

પ્રવીણ આગળ કંઈ બોલે ત્યાં ફોન રણક્યો.

મોડી રાતે ફોન અચાનકની ધમકી જેમ રણક્યો હતો, તેથી કદાચ પ્રવીણ-રમા જરા ભડકીને, સાથે બોલ્યાં : કોણ હશે -? : મહેશ હોવો જોઈએ : ફોન પ્રવીણે લીધો.

એમ જ હતું. ફોન મહેશનો હતો - એણે સૉરી ક્હેવા કરેલો. એણે એમ જણાવ્યું કે પાર્ટીમાં આવવા એ ત્રણે જણાં તૈયાર થઈ નીકળેલાં ઘર-બહાર, પણ, જોયું તો, આંગણામાં મહેશની મોટર-બાઇક જ નહોતી....! અહીં-તહીં પણ જણાયેલી નહીં, કેમકે હતી જ નહીં! ધ્રાસ્કો પડેલો, કેમકે, એમની બાજુએ વાહનોની આજકાલ ચોરીઓ બહુ ચાલે છે. આમતેમ જઈ પૂછ્યું ઘણાને, પણ વ્યર્થ. નક્કી એ થયું કે બાઇકની ચોરી જ થઈ છે - એટલે કેવી રીતે નીકળાય -? સોરી, શું કરીએ? –

પોલસચૉકીએ જઈ ફરિયાદ લખાવી કે નહીં?

લખાવીને. એટલે તો મોડું થયું. રાતની ડ્યુટીવાળો આવીને ક્યાંક નીકળી ગયેલો, તે કલાકે આવ્યો. પછી થઈ બધી લખાપટ્ટી.

પ્રવીણને સમજાયું નહીં કે ફોનમાં આગળ શું બોલવું. ઊલટું એને એમ લાગ્યું કે પોતાથી કંઈ બોલાતું જ નથી. કશી ખાલી સ્થિતિ. શું - ને શા માટે - કહેવું જોઈએ....? - પ્રકારની, આમ તો આછોતરી, પણ નક્કી ચમકતી ધારોવાળી મનોદશા. પ્રવીણને થયું, આવા માઠા સમાચાર પછી મહેશને ‘ઓકે' થોડું ક્હેવાય -? એટલે, એણે ‘વૅરી સૅડ’ કહ્યું, ને પછી વિવેક ખાતર કહ્યું - ખેર, ડઝન્ટ મેટર કંઈ જરૂર હોય તો જણાવજે, મળશું કોઈ બીજી વાર,

પછી પ્રવીણથી ઉમેરાઈ ગયું, કે ક્હેજે શોભા-મીતાને. પણ ક્હેજે શું -? - તે પ્રવીણ કહી શક્યો નહીં - ‘યાદ' - કે એવું જ કશું. ન કહી શક્યો, માત્ર બોલ્યો : બાઆય : ને ફોન એણે મૂકી દીધો.

પ્રવીણે નીચે રોડ પર મુકાવેલા ફટફટિયા વિશે, એ બ્રેક-ફેઇલ્ડ મોટર-બાઈક વિશે, દેશને કંઈ કરતાં કંઈ કહ્યું જ નહીં એથી વિમાસણમાં પડી ગયેલી રમા બોલી :

પ્રવીણ, તે મહેશભાઈને કહ્યું કેમ નહીં કે તારે ત્યાં સવારથી કોઈ કશી એવી જ બાઇક મૂકી ગયું છે -?

હું મૂરખ નથી : એ બાઇક આપણે ત્યાં સવારથી છે, મહેશની ખોવાઈ, તે પહેલાંથી છે. એ બેને કશો સમ્બન્ધ નથી. રમા તને ખરી વાત કહું? બંને બાઇકો પોત-પોતાની જગ્યાઓએ જેમ છે તેમ છે - પેલી પેલાની ત્રીજી પણ - ભાગી ગયો તેની ય - જ્યાં છે ત્યાં છે : બધી બાઇકો જ્યાં છે ત્યાં છે. એથી વધારે કશું હું જાણતો નથી - જાણવાની ઇચ્છા ય નથી. સવારે તેં કહ્યું પછી મારે હંમેશ યાદ રાખવાનું છે, કે બધું બધે હું જોડતો તો નથીને? –