Varshad Aavva na Chinho - Metrical Poem | RekhtaGujarati

વર્ષાદ આવવાનાં ચિહ્નો

Varshad Aavva na Chinho

દલપતરામ દલપતરામ
વર્ષાદ આવવાનાં ચિહ્નો
દલપતરામ

(શાલિની વૃત્ત)

ઈંડાં લૈને કીડીયો નીકળી છે,

ટોળે ટોળે એકઠી થૈ મળી છે,

જાણે તો લોકને ધૈર્ય દે છે,

વૃષ્ટિ થાશે એમ તે સૂચવે છે.

પક્ષી મંડડ્યાં ગુંથવા ઘાસમાળા;

લોકો જાણે વૃષ્ટિના એજ ચાળા;

કાચિંડાને રંગ રાતો ચડ્યો છે,

કંકૂપત્રી વૃષ્ટિની લાવિયો છે,

કોઈ ઠામે દેડકાં બૂમ પાડે,

લોકોને શું ધૈર્ય તો પમાડે;

મીઠા કેરા પાત્રમાં થાય પાણી,

લોકે લીધું વૃષ્ટિ થાવાનું જાણી.

(વસંતતિલકા વૃત્ત)

પાંખે કરી ચકલીયો ૨જ અંગ નાંખે,

જાણે નિમજ્જન કરે નિજ અંગ આખે;

એવે મિષે મનુષને મન ધૈર્ય દે છે,

વૃષ્ટી થવાનું શુભ કારણ સૂચવે છે.

જાણ્યું થયું મિલન ભાસ્કર કર્કરાશિ,

છે કર્ક જાત જગમાં જળના નિવાસી;

જેવો સુસંગ ક૨શે શુભ તેનું કામ,

એવું વિચારી જન લે મનમાં વિરામ.

(ઇંદ્રવજા વૃત્ત)

જો વળી આભ જણાય રાતો, વર્ષાદ આવ્યાની નિશાની તો;

ઇંદ્રે કર્યો ઓચ્છવ હોય રૂડો, આકાશમાં જેમ ગુલાલ ઉડ્યો.

આકાશમાં સુંદર મચ્છ તાણ્યો, જોતાં હવે મેઘ સમીપ જાણ્યો;

શું ગ્રીષ્મના સામું ધનુષ્ય તાણ્યું, નસાડવાને ઉ૨ વૈર આણ્યું.

ઊંચી જગોએ વનમાં ટિટોડી, ઈંડાં મુકે તો નહિ વૃષ્ટિ થોડી;

શું એટલે સુધી થવાનું પાણી, ઈંડાં મુક્યાં હોય ભવિષ્ય જાણી.

જો વીજળી ઝબકે ઈશાની, તે સદ્ય વર્ષાદ તણી નિશાની,

જાણે થઈ ઈશ્વર કેરી દૃષ્ટિ, તેથી થશે વિશ્વ વિષે સુવૃષ્ટિ.

જો ચંદ્રને જળનું કુંડાળું, આકાશમાં આજ દિસે રૂપાળું;

આડી રુડી સૂર્યમુખી ધ૨ી છે, ચઢાઈ શું મેઘ નૃપે કરી છે.

વેપારી વિદેશ થકી વળે છે, કુટુંબને આવી સુખે મળે છે;

જાણે સુણી બે લડનાર રાજ, સંભાળ લીધી ઘર કેરી આજ.

(વસંતતિલકા વૃત્ત)

આકાશ સ્વચ્છ નથી કાંઈક શ્યામતા છે,

તારા શશાંક પણ સ્વચ્છપણું તજ્યા છે;

જાણે વડા નરપતિતણી વ્યાપી છાયા,

ઝાંખા પડી અવર ભૂપતિઓ દબાયા.

જો ઘંટનાદ બહુ દૂર સુધી સુણાય,

ઉંડાણથી નિકળતો સ્વ૨ સૂક્ષ્મ થાય;

જાણે કર્યું અશન તાંબુલનું ગવૈયે,

તેથી ઝીણો સ્વર ઉઠ્યો મન ધારી લૈએ.

સંચારતા જન જુઓ વળી છાપરાંને,

મંડ્યા નવીન ઘરને ઝટ ઢાંકવાને;

જાણે વડો નરપતિ પુરમાં પધારે,

શોભાવવા પુર વિશેષ ઘરો સુધારે.

સ્રોત

  • પુસ્તક : ચૂંટેલી કવિતા : દલપતરામ (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 32)
  • સંપાદક : ચિમનલાલ ત્રિવેદી
  • પ્રકાશક : ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી, ગાંધીનગર
  • વર્ષ : 2002