દલપતરામ
Dalpatram
આકાશ ઉગ્યા અગણિત તારા
થોડા ઘણા કોઈ પ્રકાશનારા;
ભૂપાળ મોટા તણું રાજ્ય ભાગે,
અનેક ન્હાના નૃપ જેમ જાગે.
જો દૂર દૃષ્ટિ કરીને નિહાળું,
ગ્રહો વિષે ભાનુપ્રકાશ ભાળું;
તે જેમ રાજા બધું ખોઈ નાંખે,
થોડાં ઘણાં ગામ સ્વહસ્ત રાખે.
જુવો વળી મંગળ રંગ રાતે,
જણાય અંગાર સમાન જાતે;
જાણે શશી સૈન્ય વિષે ખપ્યો છે,
તેથી ઘણો ક્રોધ કરી તપ્યો છે,
શની બિચારો ગતિ મંદ ચાલે,
ડરી ડરી મારગ દૂર ઝાલે;
દુર્બિનથી તેની છબી જણાય,
કિલ્લો રચી જેમ રહેલ રાય.
તારા દિસે છે છબિવંત છૂટા,
સાડી વિષે શોભિત જેમ બૂટ્ટા;
રાશિતણાં મંડળ ત્યાં બિરાજે,
સાડી વિષે શું ભલિભાત છાજે.
આ ઉત્તરે છે ધ્રુવ એક તારો,
તે તો તજી સ્થાન નહિ જનારો;
બને નિશા વાસર યુદ્ધ ખાસો,
જાણે રહી સ્થિર જુએ તમાસો.
આકાશગંગા નભમાં જણાય,
યથાર્થ તે વર્ણવી કેમ જાય;
ભાગીરથી ભૂતળમાં રહે છે,
જાણે અહીંનું પ્રતિબિંબ એ છે.
સરોવરોમાં પ્રતિબિંબ તારા,
જોતાં સુશોભિત જણાય સારા;
મોતી ગણીને મુખ મધ્ય લેવા,
જતાં જુઓ હંસ ઠગાય કેવા.
આકાશનો ભાસ જળે જણાયો,
શોભી રહ્યો તે નભથી સવાયો;
ખગોળ વિદ્યારથીએ વિચાર્યો,
ખગોળનો સું નકસો ઊતાર્યો.
આકાશ ઉગ્યા અગણિત તારા = ઉગ્યા નભે આ અગણિત તારા. (પાં.આ.)
સ્રોત
- પુસ્તક : ચૂંટેલી કવિતા : દલપતરામ (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 19)
- સંપાદક : ચિમનલાલ ત્રિવેદી
- પ્રકાશક : ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી, ગાંધીનગર
- વર્ષ : 2002
