![](https://rekhtagujarati.org/Images/Shayar/round/b7b4bcaf-a04e-4ce0-b7cb-d9a0d2108fb2.png)
(ભુજંગી છંદ)
સખી એક બીજી સખીને કહે છે, અરે આવિયો શીતનો કાળ એ છે;
અનંતા જિવોને ભરાવ્યો ઉચાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
શિળા વાયુના સૈન્યને સાથ લાવ્યો, હણી બાણ વર્ષાદને તો હઠાવ્યો;
અરે નાસતો નીરદાતા નિહાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
દિસે જેમ વસ્ત્ર લુંટાઈ ગયાથી, થયું એમ આકાશ અભ્રો જવાથી;
ગયું ઇંદ્રનું ચાપ એ તો સંભાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
તળાવો નદીઓ તણાં પૂર તૂટે, ખજાના તણાં દ્રવ્ય તે જેમ ખૂટે;
હઠાવે કિનારા બધાને હઠાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
લીલી સાડિયો જે ધરાએ ધરેલી, દિસે સર્વ તે કાપી ચૂરા કરેલી;
મટ્યો રાજવી વેષ રૂડો રૂપાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
સહુ ઠામથી નીર સુકાવી દે છે, રિપૂ જેમ લોહી ઘણું ચૂસી લે છે;
શિલાઓ ઉઘાડી દિસે હાડમાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
કંઈ જીવજંતુ ગુફા મધ્ય પેસે, ડરી શત્રુથી જેમ સંતાઈ બેસે;
કરે લોકના મુખનો રંગ કાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
કઈ તો તપસ્વી થઈ તાપ તાપે, કઈ લોક અગ્નિ વિષે હોમ આપે;
કરે યજ્ઞનો ચાહિને એમ ચાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
ધર્યાં બખ્તરો તુલ્યનાં વસ્ત્ર જાડાં, થશે શત્રુના શસ્ત્રને જાણી આડાં;
છબે તોય હોઠે કરીને ઉછાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
થઈ શેલડી તો વડી સુરસાળા, રિપૂ ભૂપના ભાળિયે જેમ ભાલા;
સુખે ભોગ્ય શ્રીમંતને તો રસાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
વધી રાત્રિકા ને થયો દીન છોટો, બુરા રાજમાં જેમ અન્યાય મોટો;
વધે કૈંકના કાળજામાં કંટાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
વિના પાનવાળાં કર્યાં ઝાંડવાંને, રિપૂ ભૂપતિ જેમ લૂંટે પ્રજાને;
દિસે પ્રાણિયોનો જથો દુઃખવાળો, સખી સજ્જ થૈ આજ આવ્યો શિયાળો.
(bhujangi chhand)
sakhi ek biji sakhine kahe chhe, are awiyo shitno kal e chhe;
ananta jiwone bharawyo uchalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
shila wayuna sainyne sath lawyo, hani ban warshadne to hathawyo;
are nasto nirdata nihalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
dise jem wastra luntai gayathi, thayun em akash abhro jawathi;
gayun indranun chap e to sambhalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
talawo nadio tanan poor tute, khajana tanan drawya te jem khute;
hathawe kinara badhane hathalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
lili saDiyo je dharaye dhareli, dise sarw te kapi chura kareli;
matyo rajawi wesh ruDo rupalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
sahu thamthi neer sukawi de chhe, ripu jem lohi ghanun chusi le chhe;
shilao ughaDi dise haDmalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
kani jiwjantu gupha madhya pese, Dari shatruthi jem santai bese;
kare lokana mukhno rang kalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
kai to tapaswi thai tap tape, kai lok agni wishe hom aape;
kare yagyno chahine em chalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
dharyan bakhtro tulynan wastra jaDan, thashe shatruna shastrne jani aDan;
chhabe toy hothe karine uchhalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
thai shelDi to waDi sursala, ripu bhupna bhaliye jem bhala;
sukhe bhogya shrimantne to rasalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
wadhi ratrika ne thayo deen chhoto, bura rajman jem anyay moto;
wadhe kainkna kaljaman kantalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
wina panwalan karyan jhanDwanne, ripu bhupati jem lunte prjane;
dise praniyono jatho dukhawalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
(bhujangi chhand)
sakhi ek biji sakhine kahe chhe, are awiyo shitno kal e chhe;
ananta jiwone bharawyo uchalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
shila wayuna sainyne sath lawyo, hani ban warshadne to hathawyo;
are nasto nirdata nihalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
dise jem wastra luntai gayathi, thayun em akash abhro jawathi;
gayun indranun chap e to sambhalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
talawo nadio tanan poor tute, khajana tanan drawya te jem khute;
hathawe kinara badhane hathalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
lili saDiyo je dharaye dhareli, dise sarw te kapi chura kareli;
matyo rajawi wesh ruDo rupalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
sahu thamthi neer sukawi de chhe, ripu jem lohi ghanun chusi le chhe;
shilao ughaDi dise haDmalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
kani jiwjantu gupha madhya pese, Dari shatruthi jem santai bese;
kare lokana mukhno rang kalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
kai to tapaswi thai tap tape, kai lok agni wishe hom aape;
kare yagyno chahine em chalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
dharyan bakhtro tulynan wastra jaDan, thashe shatruna shastrne jani aDan;
chhabe toy hothe karine uchhalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
thai shelDi to waDi sursala, ripu bhupna bhaliye jem bhala;
sukhe bhogya shrimantne to rasalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
wadhi ratrika ne thayo deen chhoto, bura rajman jem anyay moto;
wadhe kainkna kaljaman kantalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
wina panwalan karyan jhanDwanne, ripu bhupati jem lunte prjane;
dise praniyono jatho dukhawalo, sakhi sajj thai aaj aawyo shiyalo
![](/images/dot_seperator.png)
![](/images/dot_seperator.png)
![](/images/dot_seperator.png)
સ્રોત
- પુસ્તક : દલપતરામનાં શ્રેષ્ઠ કાવ્યો (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 60)
- સંપાદક : ચન્દ્રકાન્ત ટોપીવાળા
- પ્રકાશક : પાર્શ્વ પબ્લિકેશન
- વર્ષ : 2008