Nar bhamarne shikhaman ('Vencharitra'mathi) - Katha-kavya | RekhtaGujarati

નર ભમરને શિખામણ ('વેનચરિત્ર'માંથી)

Nar bhamarne shikhaman ('Vencharitra'mathi)

દલપતરામ દલપતરામ
નર ભમરને શિખામણ ('વેનચરિત્ર'માંથી)
દલપતરામ

(પ્રભુ તને પ્રસન્ન તે કેમ થાય. - રાગ.)

નિર્ભય ભમિશ રે નર ભમરા,

બહુ બાવળ ક્યાંઇકજ ડમરા. નિર્ભય... ટેક.

સંસાર વિકટ વન છે, સ્થિર ચર તરૂવરમય તે છે,

ક્યાંઇ મોટા પર્વત દુઃખમય ક્યાંઈ, સુખમય સરિતા વહે છે. નિર્ભય...

ક્યાંઈ ભયકારી શિકારી ફરે છે, સૂક્ષમ જાળ પસારી;

પગ અડતાં પકડાઈ પડિશ તું, તો પછી શી ગતિ તારી. નિર્ભય...

કોઈ તરુવરનો પરિમળ નિર્મળ, છે વિષમય કોઈ છાયા;

કુટિલ કઠણ છે કોઈના કાંટા, કષ્ટ કરે પરકાયા. નિર્ભય...

ઉપર નિરખી આકાર અધિક શુભ, અધિક સુવાસની આશે;

ગણ ણણ ણણ ગુંજારવ કરતો, પહોંચિશ નહિ તે પાસે. નિર્ભય...

દિસે સરસ દેખાવ ખરો વળિ, ફૂલ અતુલ્ય ફુલેલાં;

પ્રાણ પ્રલય પળમાંહિ કરે, પગટવાથી પણ પહેલાં. નિર્ભય...

સરસ સુગંધિત અમળ કમળ, લોભે રહિશ લપટાઈ;

બંધ થતાં બંધાઈ પડિશ તો, મુકરર મરિશ મુંઝાઈ. નિર્ભય...

કોઈ તરુનો ચિકણો રસ છે ત્યાં, ચડપ રહે પગ ચોંટી;

પગ પછી ઉખડે ઉખાડ્યો, પડે પીડા મહા મોટી. નિર્ભય...

રિસામણી સરખાં તરુ રિસનાં, સેહેજે રિસે ભરાય;

પ્રિય ભાવે પણ સ્પર્શ કર્યાથી, ચડપ બહુ ચિડવાય. નિર્ભય...

કોઈ તરુ ફોગટ ફુલે ખરાં પણ, સુગંધ નહિ માંહિ સારો;

નિરખિ રહિશ પણ, નકી નહિ સરે, તેથી અરથ કાંઈ તારો. નિર્ભય...

કોઈ તરુ કદળી જેવાં, ફળ આપે એકજ વાર;

કાપે તેને ફરી ફળ આપે, બીજા નિરાશ જનાર. નિર્ભય...

રાયણની વળી રીત જુદી, શરૂમાં ફળશે સો વરસે;

સેવા કરનારો સુખ નહી લે, પછિ કોઈને સુખ કરશે. નિર્ભય...

ઠેકાણું ઠિક જોઈને ઠરજે, ડરિશ ઠામ કુઠામે;

કથન અધિક તુજ હિતકારક કહી દીધાં દલપતરામે. નિર્ભય...

(દોહરો)

જો વિચારીને જીવ તું, શિક્ષા ધારિ ઉર;

સદાચાર ધર સર્વદા, દુરાચાર કર દૂર.

સ્રોત

  • પુસ્તક : ચૂંટેલી કવિતા : દલપતરામ (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 82)
  • સંપાદક : ચિમનલાલ ત્રિવેદી
  • પ્રકાશક : ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી, ગાંધીનગર
  • વર્ષ : 2002