એમ તો

ભણી-ગણીને હોંશિયાર થ્યો છું, મા!

બાળપણાં મારા બન્ને ફૂલાઓ પરથી ફાટેલી ચડ્ડી

અને

પ્હેરણની બાંયના કૉલર પર જામેલ

હિંદસંસ્કૃતિમૅલ જોવા નહીં મળે, કદાચ!

સૂરજ ઊગતાં જ ઘરાકવટામાં મળતી છાશ

ઑલ્લું ભરીને, મા! તું અનુભવતી આખ્ખા દિ’ની

હળવાશ;

એમાં હતી અમારી ઊની લ્હાય હાશ.

એટલે જ–

વેઠ, છાશ, અસ્પૃશ્યતા, રોટલો :

અમારું ખાલીખમ્મ ભર્યું ભર્યું જીવન.

જેઠાભા પણ, સુઘરી જેવી જ સૂઝ ધરાવતા :

એમનું કીમિયાગર વણાટકામ

ને પછેડીના પોતની સોડ તાણી આખ્ખો મુલક ઊંઘતો

અને

અમારી ઊંઘ હરામ!

એ ભાથું ખોલું ત્યાં તો

સાળશાળનો હાથ ઉદાસ

ને રેંટિયાનું રૂંગું શીદ થાય બંધ.

એની ત્રાકે તલસે ટેરવાંનું સંવેદન.

છતાંય,

આખ્ખો મુલક બદલાઈ ગયો છે.

એ લોકો ઊલટ-સૂલટ

એ લોકો આઘા-પાછા

એ લોકો ડાબે-ડમણે

એ લોકો જમણે-ડાબે

એ લોકો ટેઢા-મેઢા થઈ ગ્યા છે, આ શ્હેરમાં

ને, ખુદથી રહે છે ખુદ કોટિ કોસ દૂર,

આજે ઊબકા આવે છે સતત...

ત્યારે

એક જબ્બરદસ્ત વાવાઝોડાની

અવસ્થા ફંગોળાય

એની પ્રતીક્ષામાં બેઠો છું યુગોથી

તૂટેલી ખાટલીની ઈસ પર...

em to

bhani ganine honshiyar thyo chhun, ma!

balapnan mara banne phulao parthi phateli chaDDi

ane

pheranni banyna kaular par jamel

hindsanskritimel jowa nahin male, kadach!

suraj ugtan ja gharakawtaman malti chhash

aullun bharine, ma! tun anubhawti akhkha di’ni

halwash;

eman hati amari uni lhay hash

etle ja–

weth, chhash, asprishyata, rotlo ha

amarun khalikhamm bharyun bharyun jiwan

jethabha pan, sughri jewi ja soojh dharawta ha

emanun kimiyagar wanatkam

ne pachheDina potni soD tani akhkho mulak unghto

ane

amari ungh haram!

e bhathun kholun tyan to

salshalno hath udas

ne rentiyanun rungun sheed thay bandh

eni trake talse terwannun sanwedan

chhatanya,

akhkho mulak badlai gayo chhe

e loko ulat sulat

e loko aagha pachha

e loko Dabe Damne

e loko jamne Dabe

e loko teDha meDha thai gya chhe, aa shherman

ne, khudthi rahe chhe khud koti kos door,

aje ubka aawe chhe satat

tyare

ek jabbardast wawajhoDani

awastha phangolay

eni prtikshaman betho chhun yugothi

tuteli khatlini is par

em to

bhani ganine honshiyar thyo chhun, ma!

balapnan mara banne phulao parthi phateli chaDDi

ane

pheranni banyna kaular par jamel

hindsanskritimel jowa nahin male, kadach!

suraj ugtan ja gharakawtaman malti chhash

aullun bharine, ma! tun anubhawti akhkha di’ni

halwash;

eman hati amari uni lhay hash

etle ja–

weth, chhash, asprishyata, rotlo ha

amarun khalikhamm bharyun bharyun jiwan

jethabha pan, sughri jewi ja soojh dharawta ha

emanun kimiyagar wanatkam

ne pachheDina potni soD tani akhkho mulak unghto

ane

amari ungh haram!

e bhathun kholun tyan to

salshalno hath udas

ne rentiyanun rungun sheed thay bandh

eni trake talse terwannun sanwedan

chhatanya,

akhkho mulak badlai gayo chhe

e loko ulat sulat

e loko aagha pachha

e loko Dabe Damne

e loko jamne Dabe

e loko teDha meDha thai gya chhe, aa shherman

ne, khudthi rahe chhe khud koti kos door,

aje ubka aawe chhe satat

tyare

ek jabbardast wawajhoDani

awastha phangolay

eni prtikshaman betho chhun yugothi

tuteli khatlini is par