![](https://rekhtagujarati.org/Images/Shayar/round/49ed19e5-ac3c-435c-979e-4d8f18c7a4f5.png)
[‘લીલી લીંબડી રે લીલો નાગરવેલનો છોડ, આજ મારે આંગણે રે, પ્રભુજી, દાતણ કરતા જાવ’ -એ ઢાળ]
ભાઈ તો બોખલા રે
બેનને દૂધલા બતરીશ દાંત!
બચુભાઈ બોખલા રે!
બેનને દાડમકળી-શા દાંત!
મુજને એકલી રે
મૂકી ખાતા'તા બહું મામ;
મુંબઇ શૅ'રના રે
મેવા લેજો રે હવે ડામ! -ભાઈ તો.
બેનને ખીજવી રે,
ભાઈ મારા હસતા ખડખડ હાસ;
એટલે લાગિયા રે
બેનના અંતરનાં નિઃશ્વાસ.-ભાઈ તો.
બેન બહુ બોલકી રે,
ટીણકી ત્રણ વરસની બાળ;
ભાઈ ભડવીરની રે,
જોજે કરતી ઝાઝી આળ. -ભાઈ તો.
મામ! મામ! માગતી રે
માને બટકાં ભરતી રોજ
થા મુજ જેવડી રે
પડશે બોખલા મોંની મોજ. -ભાઈ તો.
દૂધિયા દાંતના રે
આવડાં કરતી શાં અભિમાન!
ચીપિયે ચૂંટશે રે
એકએક લઈલઈને ભગવાન! -ભાઈ તો.
ના રે મારાં બાળુડાં રે
પ્રભુજી નિર્દય એવા નો’ય
આખા વિશ્વનાં રે
એને બાળ બહુ વા'લાં હોય.
નાનાં તમે હતાં રે
ઘૂંટડે પીતાં બાનાં દૂધ
નો'તાં બોલતાં રે
નો'તી દાંતોનીય જરૂર.
મોટાં પછી થયાં રે
દેવા લાગ્યાં દોટમદોટ
ધાવણ ખૂટિયાં રે
માંડી ‘મામ'ની ઝૂંટાઝૂંટ.
પેટડામાં દુઃખશે રે!
સમજી પ્રભુએ દીધા દાંત;
માન્યું કે ચાવશે રે
બાળ મારાં શીખશે કરતાં વાત.
એવાં વીતિયાં રે
મીઠાં મધુરાં વરસો સાત
કેમ પછી પાલવે રે.
પોચા બાળપણના દાંત?
બચુભાઈ ભાયડા રે
ભણવું પડશે ગામ પરગામ
જાડા પાતળાં રે
ખાવાં પરઘર કેરાં ધાન.
ઝટપટ ખાઈ કરી રે
ભણવાં ભણતર દિ’ ને રાત
કોઈ દિન જેલની રે
ચડી ભાખર ચવડા ભાત!
બા તો આજ છે રે
કાલે કોણ જાણે શું થાય!
એવું ઉરે ધરી રે
પ્રભુજી ચિંતામાં પડી જાય.
લાખો બાળુડાં રે
પ્રભુજીની નજરે તરવર થાય;
શીતળ સેજમાં રે
પ્રભુજીની નીંદરડી ઊડી જાય.
ભાઈ-બહેન પોઢિયાં રે,
છુમ! છુમ! કરતાં કરતાં વાત;
પ્રભુજી આવિયા રે,
લપતા છપતા અધમધ રાત.
ભાઈને મોઢડે રે
મૂકી વીજળી ઝાકમઝોળ
ઊંચી જરી કરે રે
દૂધલા દાંતો કેરી હાર.
ઊંડા વાવિયા રે
નવલા બરછી સરખા દાંત;
ઢીલા ઢાંકિયા રે
ઉપર જૂના ડગમગ દાંત.
ભાઈ તો ભોળુડો રે
જમતાં-જમતાં ઝબકી જાય
દાંત પડી ગયો રે
તોયે દુઃખ જરીકે ન જણાય.
બોખલા રામને રે
બેન ખૂબ ખીજવતી હરખાય
ત્યાં તો એક દિને રે
હીરલો દાંત નવો ડોકાય!
નવલા દાંતની રે
ભાઈ તારે મુખડે મોહન ભાત્ય
બેન ભોઠી પડી રે
રીઝવે ખોળે લઈને માત.
ઊજળા દાંતથી રે
બેન-ભાઈ બોલી ઊજળા બોલ!
હળીમળી હેતથી રે
ગજવો ગજવો ગૃહકિલ્લોલ!
ભાઈ તો બોખલા રે!
બેનને દાડમકળી-શા, દાંત.
(1932)
[‘lili limbDi re lilo nagarwelno chhoD, aaj mare angne re, prabhuji, datan karta jaw’ e Dhaal]
bhai to bokhla re
benne dudhla batrish dant!
bachubhai bokhla re!
benne daDamakli sha dant!
mujne ekli re
muki khatata bahun mam;
mumbai sherana re
mewa lejo re hwe Dam! bhai to
benne khijwi re,
bhai mara hasta khaDkhaD has;
etle lagiya re
benna antarnan nishwas bhai to
ben bahu bolki re,
tinki tran warasni baal;
bhai bhaDwirni re,
joje karti jhajhi aal bhai to
mam! mam! magti re
mane batkan bharti roj
tha muj jewDi re
paDshe bokhla monni moj bhai to
dudhiya dantna re
awDan karti shan abhiman!
chipiye chuntshe re
ekek lailine bhagwan! bhai to
na re maran baluDan re
prabhuji nirday ewa no’ya
akha wishwnan re
ene baal bahu walan hoy
nanan tame hatan re
ghuntDe pitan banan doodh
notan boltan re
noti dantoniy jarur
motan pachhi thayan re
dewa lagyan dotamdot
dhawan khutiyan re
manDi ‘mamni jhuntajhunt
petDaman dukhashe re!
samji prbhue didha dant;
manyun ke chawshe re
baal maran shikhshe kartan wat
ewan witiyan re
mithan madhuran warso sat
kem pachhi palwe re
pocha balapanna dant?
bachubhai bhayDa re
bhanawun paDshe gam pargam
jaDa patlan re
khawan parghar keran dhan
jhatpat khai kari re
bhanwan bhantar di’ ne raat
koi din jelni re
chaDi bhakhar chawDa bhat!
ba to aaj chhe re
kale kon jane shun thay!
ewun ure dhari re
prabhuji chintaman paDi jay
lakho baluDan re
prabhujini najre tarwar thay;
shital sejman re
prabhujini nindarDi uDi jay
bhai bahen poDhiyan re,
chhum! chhum! kartan kartan wat;
prabhuji awiya re,
lapta chhapta adhmadh raat
bhaine moDhDe re
muki wijli jhakamjhol
unchi jari kare re
dudhla danto keri haar
unDa wawiya re
nawala barchhi sarkha dant;
Dhila Dhankiya re
upar juna Dagmag dant
bhai to bholuDo re
jamtan jamtan jhabki jay
dant paDi gayo re
toye dukha jarike na janay
bokhla ramne re
ben khoob khijawti harkhay
tyan to ek dine re
hirlo dant nawo Dokay!
nawala dantni re
bhai tare mukhDe mohan bhatya
ben bhothi paDi re
rijhwe khole laine mat
ujla dantthi re
ben bhai boli ujla bol!
halimli hetthi re
gajwo gajwo grihkillol!
bhai to bokhla re!
benne daDamakli sha, dant
(1932)
[‘lili limbDi re lilo nagarwelno chhoD, aaj mare angne re, prabhuji, datan karta jaw’ e Dhaal]
bhai to bokhla re
benne dudhla batrish dant!
bachubhai bokhla re!
benne daDamakli sha dant!
mujne ekli re
muki khatata bahun mam;
mumbai sherana re
mewa lejo re hwe Dam! bhai to
benne khijwi re,
bhai mara hasta khaDkhaD has;
etle lagiya re
benna antarnan nishwas bhai to
ben bahu bolki re,
tinki tran warasni baal;
bhai bhaDwirni re,
joje karti jhajhi aal bhai to
mam! mam! magti re
mane batkan bharti roj
tha muj jewDi re
paDshe bokhla monni moj bhai to
dudhiya dantna re
awDan karti shan abhiman!
chipiye chuntshe re
ekek lailine bhagwan! bhai to
na re maran baluDan re
prabhuji nirday ewa no’ya
akha wishwnan re
ene baal bahu walan hoy
nanan tame hatan re
ghuntDe pitan banan doodh
notan boltan re
noti dantoniy jarur
motan pachhi thayan re
dewa lagyan dotamdot
dhawan khutiyan re
manDi ‘mamni jhuntajhunt
petDaman dukhashe re!
samji prbhue didha dant;
manyun ke chawshe re
baal maran shikhshe kartan wat
ewan witiyan re
mithan madhuran warso sat
kem pachhi palwe re
pocha balapanna dant?
bachubhai bhayDa re
bhanawun paDshe gam pargam
jaDa patlan re
khawan parghar keran dhan
jhatpat khai kari re
bhanwan bhantar di’ ne raat
koi din jelni re
chaDi bhakhar chawDa bhat!
ba to aaj chhe re
kale kon jane shun thay!
ewun ure dhari re
prabhuji chintaman paDi jay
lakho baluDan re
prabhujini najre tarwar thay;
shital sejman re
prabhujini nindarDi uDi jay
bhai bahen poDhiyan re,
chhum! chhum! kartan kartan wat;
prabhuji awiya re,
lapta chhapta adhmadh raat
bhaine moDhDe re
muki wijli jhakamjhol
unchi jari kare re
dudhla danto keri haar
unDa wawiya re
nawala barchhi sarkha dant;
Dhila Dhankiya re
upar juna Dagmag dant
bhai to bholuDo re
jamtan jamtan jhabki jay
dant paDi gayo re
toye dukha jarike na janay
bokhla ramne re
ben khoob khijawti harkhay
tyan to ek dine re
hirlo dant nawo Dokay!
nawala dantni re
bhai tare mukhDe mohan bhatya
ben bhothi paDi re
rijhwe khole laine mat
ujla dantthi re
ben bhai boli ujla bol!
halimli hetthi re
gajwo gajwo grihkillol!
bhai to bokhla re!
benne daDamakli sha, dant
(1932)
![](/images/dot_seperator.png)
![](/images/dot_seperator.png)
![](/images/dot_seperator.png)
સ્રોત
- પુસ્તક : સોના નાવડી (પૃષ્ઠ ક્રમાંક 277)
- સંપાદક : જયંત મેઘાણી
- પ્રકાશક : ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી
- વર્ષ : 1997